4.5.3.4 De garanties rond valse groene kaarten

De groene kaart is een merkwaardig document. Enerzijds is het een officieel erkend grensdocument op grond waarvan de autoriteiten van de aan het stelsel deelnemende staten zich verplichten buitenlandse motorrijtuigen tot hun grondgebied toe te laten, zonder van de bestuurder te verlangen dat hij een verzekering bij een verzekeraar in het bezochte land afsluit. Anderzijds is het opstellen en afgeven ervan met opvallend weinig waarborgen omgeven. Misbruik lag daarom al vanaf de inwerkingtreding van het groenekaartstelsel in 1953 voor de hand.

De in de vorige paragrafen beschreven formele en materiële eisen die door de Bureaus aan het IVB worden gesteld, roepen de vraag op welke aansprakelijkheden de Bureaus op zich nemen in geval van vervalsingen of ongeoorloofde veranderingen in het document. Ook rijst de vraag of, en zo ja onder welke omstandigheden het 'regelend' Bureau aangesproken kan worden als de groene kaart door de verzekeraar is afgegeven in strijd met de voorwaarden waaraan hij op grond van de afspraken binnen de Council of Bureaux moet voldoen. Twee tegenstrijdige belangen moeten bij het beantwoorden van deze vragen in het oog worden gehouden: enerzijds moet worden bedacht dat het IVB een grensdocument is, waarmee buitenlandse bezoekende bestuurders op eenvoudige wijze kunnen aantonen dat zij 'verzekerd' zijn conform de eisen van het bezochte land.2 Anderzijds neemt het Bureau van het land van het ongeval de garantie op zich dat de schade die door het bezoekende voertuig wordt veroorzaakt aan de benadeelde zal worden vergoed, een garantie die uiteindelijk alleen kan worden verleend als de verzekeraar, dan wel het Bureau van het land van herkomst van het voertuig de restitutie van de betaalde bedragen waarborgt. Te strenge eisen aan de geldigheid van het document betekenen controle aan de grens op de inhoudelijke geldigheid van het IVB, waarmee het nuttig effect ervan als grensdocument in belangrijke mate komt te vervallen. Te lichte eisen brengen onoverzienbare risico's voor de Bureaus met zich.

Dit alles heeft geleid tot zeer genuanceerde antwoorden op de vraag wanneer de Bureaus instaan voor niet aan de voorwaarden van de Council beantwoordende IVB's. Dit regime kan als volgt worden samengevat:

In beginsel worden ook ongeoorloofd gewijzigde en (volkomen) valse IVB's door de Bureaus gegarandeerd als waren zij echt en geldig. Zie art. 9, eerste alinea van de Internal Regulations:

Deze garantie wordt echter enigszins ingeperkt.

In de eerste plaats bepaalt art. 9, tweede alinea dat de garantie zich niet uitstrekt tot (valse of ongeoorloofd gewijzigde) groene kaarten, afgegeven voor voertuigen die niet regelmatig zijn geregistreerd in het land van het betrokken Bureau. Deze uitzondering houdt verband met de regel dat Bureaus alleen groene kaarten mogen afgeven voor in hun land geregistreerde voertuigen. Zie daarvoor par. 4.53.2 onder c.

Heeft echter de verzekeraar op de voet van art. 73 van de Internal Regulations toestemming van zijn Bureau gekregen om groene kaarten uit te geven aan zijn verzekerden in landen waar hij is gevestigd en waar geen Bureau bestaat, dan worden dergelijke vervalsingen wel gegarandeerd. Zie voor de regeling van de toestemming van het Bureau om groene kaarten af te geven aan verzekerden in landen waar geen Bureau bestaat par. 4.5.3.2 onder d.

Voor alle duidelijkheid zij hier benadrukt dat het hier gaat om de garantie voor valse of ongeoorloofd gewijzigde IVB's. Heeft een verzekeraar in strijd met de regels een groene kaart afgegeven voor een voertuig dat niet is geregistreerd in het land waar hij is toegelaten en bij het Bureau waarvan hij is aangesloten, dan wordt deze groene kaart gewoon gegarandeerd.

Tot zover de basisregeling met betrekking tot ongeoorloofd gewijzigde of valse groene kaarten in de Internal Regulations. De praktijk van de Bureaus laat een grote variatie aan wijzigingen en vervalsingen zien, die de Council of Bureaux in de loop der jaren verschillende keren tot uitleg van deze regels hebben gebracht. De logica van deze antwoorden op de vraag of een gewijzigde of valse groene kaart door de Bureaus wordt gegarandeerd, springt niet steeds in het oog. Een kleine bloemlezing:

Deze op het eerste gezicht niet bijzonder logische of samenhangende uitleg van het begrip 'geldige groene kaart', is het gevolg van de wijze van werken van de Council, die op casuïstische wijze tot zijn beslissingen komt. Dit brengt mee dat bij niet hiervoor beschreven situaties telkens in Council-verband moet worden nagegaan hoe daarover wordt gedacht.

Hoewel in het oog moet worden gehouden dat deze regels in beginsel alleen de verhoudingen tussen de Bureaus betreffen en de benadeelde daaraan - eveneens in beginsel - niet gebonden is, zijn zij voor de vraag of een benadeelde een aanspraak tegen het Bureau heeft toch van belang. De geldigheid van een ongeoorloofd gewijzigde of valse groene kaart in de verhouding tussen het 'regelend' en het garanderend Bureau is immers alleen van belang als de benadeelde aanspraak heeft op vergoeding van zijn schade. Anders gezegd: als de Bureaus onderling uitgaan van de geldigheid van een 'groene kaart met een gebrek' kan de benadeelde ervan uitgaan dat deze geldigheid ook door hem kan worden ingeroepen. Omgekeerd echter betekent het feit dat de Bureaus onderling groene kaarten met bepaalde gebreken niet garanderen, niet dat deze groene kaart in de relatie tussen 'regelend' Bureau en benadeelde eveneens niet als geldig wordt beschouwd. Daarover gaat uiteindelijk de rechter. Op de vragen omtrent de gevolgen van de afspraken rond groene kaarten met gebreken in Council-verband voor de positie van de benadeelde gaat paragraaf 4.53.6 nader in. Eerst moet echter worden ingegaan op het bewijs van het bestaan van een geldige groene kaart. Daarbij zal blijken dat de kwestie van de geldigheid van valse of ongeoorloofd gewijzigde groene kaarten voor de praktijk van beperkt belang is.