2.7.4 De Hoge Raad gaat weer om

99. Kennelijk heeft de kritiek op de leer van de adequate veroorzaking de Hoge Raad weten te overtuigen. In 1970 aanvaardde de Hoge Raad in Waterwingebied Leeuwarden1 de leer van de redelijke toerekening, zo wordt nu algemeen geleerd.2 De Hoge Raad oordeelde in deze zaak dat de door de onrechtmatige daad veroorzaakte schade

Ook op dit omgaan van de Hoge Raad was aanzienlijke kritiek. Van Eikema Hommes noemde redelijke toerekening een “nietszeggende term” en sprak van een “asylum ignorantiae”.3 Slagter schreef: “[d]e formulering is een bedekkende therapie, geen heldere diagnose”.4 Stein relativeerde deze kritiek enigszins door erop te wijzen dat de problematiek noch in Nederland noch in het buitenland voldoende is opgelost en dat ook de critici niet in staat zijn om criteria te geven die meer zekerheid bieden dan uit het voorstel van Köster voortkomt.5 Of de Hoge Raad in Waterwingebied Leeuwarden daadwerkelijk was omgegaan bleef overigens nog bijna een decennium omstreden, vooral doordat Rutten dit in zijn bewerkingen van de delen over het verbintenissenrecht in de gezaghebbende Asser-serie lange tijd bleef ontkennen.6

100. De koers van de Hoge Raad in het geval van aansprakelijkheid vanwege wanprestatie is minder helder. In 1985 lijkt hij in Joe/Chicago Bridge,7 waarin het gaat om aansprakelijkheid van een werkgever wegens het nemen van onvoldoende veiligheidsmaatregelen (art. 1614x (oud) BW Nederlandse Antillen), de leer van de adequate veroorzaking en het stelsel van art. 1283 en 1284 (oud) BW te hebben verlaten door het aannemen van zeer ruime mogelijkheden om de veroorzaakte schade toe te rekenen. Overigens gaat het in deze zaak om een soort wanprestatie dat een grote mate van gelijkenis met een onrechtmatige daad vertoont. In 1987 laat hij in AGO/NCB8 in het midden of sprake is van een onrechtmatige daad of wanprestatie en oordeelt hij “dat het hof terecht betekenis heeft toegekend aan de aard van de schade en van de aansprakelijkheid”. Aldus lijkt de Hoge Raad ook voor aansprakelijkheid vanwege wanprestatie afgestapt te zijn van de leer van de adequate veroorzaking.9 In 1992 oordeelde de Hoge Raad in Haxe/Schrör,10 nog naar oud recht, echter dat geen blijk van een onjuiste rechtsopvatting gaf ‘s hofs oordeel dat “niet is voldaan aan de in art. 1283 BW (oud) met betrekking tot de schadeomvang neergelegde eis dat in geval van een niet arglistige wanprestatie, zoals zich hier voordoet, slechts de schade behoeft te worden vergoed die men ten tijde van het aangaan van de overeenkomst heeft of heeft kunnen voorzien”. Voor zover ook in het geval van aansprakelijkheid vanwege wanprestatie de leer van de adequate veroorzaking verlaten was, werd volgens dit arrest de schadetoerekening onder oud recht nog beheerst door de voorzienbaarheidsregel van art. 1283 (oud) BW.