Recht, plicht, remedie (R&P nr. CA25) 2022/6.2.1.1:6.2.1.1 Het leerstuk van verlies van een kans

Recht, plicht, remedie (R&P nr. CA25) 2022/6.2.1.1

6.2.1.1 Het leerstuk van verlies van een kans

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het leerstuk van verlies van een kans is in Frankrijk aan het eind van de 19e eeuw ontwikkeld met betrekking tot de aansprakelijkheid van een advocaat. Zeker was dat de advocaat een fouthad begaan in de procesvoering, maar onzeker was of de cliënt de zaak zonder die normschending wel zou hebben gewonnen. De rechter meende dat inderdaad geen causaal verband kon worden vastgesteld tussen het ondervonden nadeel en de normschending, maar dat in ieder geval een kans op succes verloren was gegaan en dat die kans op zichzelf voor vergoeding in aanmerking kwam.1

In Nederland is het leerstuk een eeuw later aanvaard. Vaak worden het Baby Ruth-arrest2 van het Gerechtshof Amsterdam en het Baijings-arrest3 van de Hoge Raad genoemd als de oorsprong, maar een eerder en sprekender voorbeeld is het arrest Heesch/Reijs.4 Het ging in die zaak om het volgende. Het college van B&W van de gemeente Heesch was met de heer Reijs een voorlopige ruilovereenkomst overeengekomen, die alleen nog door de gemeenteraad moest worden goedgekeurd. Het college bedacht zich echter en legde de overeenkomst niet voor aan de gemeenteraad. Reijs vorderde primair nakoming van de ruilovereenkomst en subsidiair schadevergoeding wegens wanprestatie dan wel onrechtmatige daad. De rechtbank oordeelde dat de gemeente weliswaar niet gehouden was tot nakoming, maar wel een zorgvuldigheidsplicht had de ruilovereenkomst voor te leggen aan de gemeenteraad. Die plicht was het college niet nagekomen. Omdat niet duidelijk was hoe de gemeenteraad over de ruilovereenkomst zou hebben gestemd komt de rechtbank tot de conclusie dat dan slechts overblijft:

“(…) dat de schade die Reijs door de gepleegde wanprestatie subs. onrechtmatige daad geleden heeft er uit bestaat dat voor haar verloren is gegaan de kans dat de raad van de gemeente zou hebben besloten in de door haar gewenste zin (…) [en] dat het ontnemen van deze kans aan Reijs op zichzelf reeds een aanmerkelijk vermogensrechtelijk nadeel voor Reijs oplevert.”5

Het hof bekrachtigt dat oordeel6 en de Hoge Raad laat het oordeel over de schadevergoeding in stand.7

Deze lijn volgt de Hoge Raad nu explicieter als een toepassing van het leerstuk van verlies van een kans. In het vergelijkbare Overzee/Zoeterwoude casseert hij een oordeel van het hof dat geen recht op schadevergoeding bestond omdat “niet met voldoende mate van zekerheid valt vast te stellen” hoe de raad en de Gedeputeerde Staten zouden hebben geoordeeld over een in de jaren ’90 voorgestelde wijziging van het bestemmingsplan. Hij overweegt dat:

“3.7.2 (…) de schade waarvan Overzee vergoeding vordert, bestaat in een gemiste kans op verwezenlijking van zijn plannen, en dat het onzekere antwoord op de vraag of het bestemmingsplan destijds met inbegrip van de woonbestemming voor de dienstwoning van Overzee tot stand zou zijn gekomen tot uitdrukking dient te komen in de bepaling van de grootte van die kans, derhalve in de schadeberekening. In het onderhavige geval is onmiskenbaar sprake van condicio sine qua non-verband tussen de niet-nakoming en de gemiste kans.”8

In Heesch/Reijs en Overzee/Zoeterwoude is goed te zien wat nu eigenlijk vergoed wordt: de ontnomen kans op een beter resultaat.9 Het enige wat nog moet gebeuren is nagaan wat die kans waard was. Die ratio zien we ook terug in andere zaken10 en ook in het buitenland wordt het leerstuk zo gekwalificeerd: de ontnomen kans is de schadepost.11

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.