Einde inhoudsopgave
Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/13.11.3.2
13.11.3.2 Is een uitdrukkelijke verwijzing naar een forumkeuze nodig?
mr. P.H.L.M. Kuypers, datum 29-02-2008
- Datum
29-02-2008
- Auteur
mr. P.H.L.M. Kuypers
- JCDI
JCDI:ADS416859:1
- Vakgebied(en)
Internationaal privaatrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Laenens, TvP 1982, p. 255 en 256; Van Houtte, Europese 'PR-Verdragen, p. 52.
AG Caportorti voor HvJ EG 14 december 1976, zaak 24/76, Colzani/Rliwa, Jur. 1976, p. 1831, NJ 1977, 446, Jur. 1976, p. 1847); CA Nouméa 12 augustus 1982, Serie D I-17.1.2-B 25; Verheul, Rechtsmacht, Deel 1, p. 95; Geimer, IZPR, p. 437, nr. 1786; Reiser, Gerichtsstandsvereinbarungen, p. 50; Killias, Gerichtsstandsvereinbarungen, p. 154; OLG Frankfurt 27 april 1976, Serie D I-17.1.2-B4; vgl. ook Hof 's-Hertogenbosch 11 januari 2001, rolnr. C 99/395, IJN AA 9598, NIPR 2001, 289; Rb. Rotterdam 16 maart 2005, JBPr 2005, 59. Anders: LG Heidelberg 29 april 1976, RIW 1976, p. 533; Hof Amsterdam 25 april 1985, NJ 1986, 557, NIPR 1985, 475 die ten onrechte vereiste dat in het bijzonder naar de forumkeuze zou moeten worden verwezen en dat een algemene verwijzing naar de algemene voorwaarden niet volstond; Burgerlijke Rechtbank Antwerpen 26 juni 1975, RW 1975-1976, p. 1311 die - in dit bijzondere geval wegens de persoon van de wederpartij (een landbouwer) meent dat een verdergaande verplichting geldt; Rb. Rotterdam 10 juli 1981, S&S 1981, 125 die een verwijzing naar algemene voorwaarden met een forumkeuze niet conform de voorwaarden van art. 17 EEX acht.
HvJ EG 24 december 1976, zaak 24/76, Colzani/Rliwa, Jur. 1976, p. 1831, NJ 1977, 446; bevestigd in: HvJ EG 17 maart 1999, zaak C-159/97, Castelletti/Trumpy, Jur. 1999, p. 1-1597, r.o. 13; anders: Corte di Cassazione, sezione unite, 5 februari 1980, samengevat in Serie D I-17.1.2-B 19 die laat meewegen dat de algemene voorwaarden eenzijdig zijn vastgesteld en daarom een verwijzing onvoldoende acht.
Na verwijzing heeft het BGH in zijn arrest van 4 mei 1977, Serie D 1-17.1.2 — B 9 de verwijzing voldoende geacht en geoordeeld dat de forumkeuze rechtsgeldig was in de zin van art. 17 lid 1 EEX.
Vgl. Hof 's-Hertogenbosch 4 september 1997, NJ 1998, 578 en OLG Frankfurt 27 april 1976, Serie D I-17.1.2-B 4.
Tribunale di Genova 22 januari 1977, Serie D I- 17.1.2. — B 7; CA Nouméa 12 augustus 1982, Serie D I-17.1.2-B 25.
Gewijzigd en versoepeld opgenomen in art. 63 lid 2 EEX-V°.
Geimer, IZPR, p. 437, nr. 1786.
OLG Koblenz 4 juli 1980, Serie D I-17.1.2-B 21; Rb. Rotterdam 16 maart 2005, JBPr 2005, 59.
Laenens, Van Houtte1 en een deel van de lagere rechtspraak2 zijn strenger en stellen dat uitdrukkelijk (specifiek) naar de forumkeuze op de achterzijde, in algemene voorwaarden of een bijlage moet worden verwezen. Deze opvatting is niet juist.3 Het Hof van Justitie heeft in Colzani/Rdwa4 geoordeeld dat aan de vorm van de schriftelijke overeenkomst in de zin van art. 17 EEX is voldaan:
`ingeval in de tekst zelf van het door beide partijen ondertekende contract uitdrukkelijk wordt verwezen naar de algemene voorwaarden die een clausule tot aanwijzing van een bevoegde rechter bevatten;'
Een bijzondere verwijzing naar de forumkeuze is niet noodzakelijk.5 Een forumkeuze wordt in zoverre op dezelfde wijze behandeld als andere contractuele bepalingen.6 Hieruit volgt ook dat niet mag worden vereist dat de forumkeuze in een opvallend lettertype wordt gedrukt of voorwerp dient te zijn van een uitdrukkelijke overeenkomst.7 Gelet op art. I lid 2 Protocol8 dat een uitdrukkelijke en bijzondere aanvaarding voorschrijft voor partijen met woonplaats in Luxemburg, is de afwezigheid van een bijzondere behandeling van de forumkeuze in dit opzicht voor de hand liggend.9
Naar mijn mening is deze uitleg van art. 23 EEX-V°/17 Verdrag billijk. Degene die de forumkeuze wil bedingen, dient hierover duidelijkheid te laten bestaan bij de andere contractspartij(en). Op de 'bedingende partij' rust enerzijds een plicht om op gemakkelijke wijze kennisname door de andere partij mogelijk te doen zijn. Dat gaat echter niet zover dat zij de andere partij (met zoveel woorden) op de forumkeuze dient te wijzen of dat de forumkeuze in een aparte clausule dient voor te komen. Een forumkeuze is een gebruikelijke clausule in internationale transacties waarmee rekening moet worden gehouden.10 Voor beide partijen dient zekerheid te bestaan over de omvang van de overeenkomst waaronder de forumkeuze. Anderzijds mag van de wederpartij een redelijke zorgvuldigheid worden verwacht bij het sluiten van de overeenkomst. De wederpartij dient zich te realiseren wat de inhoud is van de overeenkomst die zij ondertekent en rekening te houden met daarin voorkomende verwijzingen. Zonodig dient zij navraag te doen.