2.3.3 Discretionaire ruimte: een sociaalwetenschappelijk perspectief

In de rechtssociologische literatuur speelt de juridische vraag of discretionaire ruimte in het recht daadwerkelijk de vrijheid inhoudt te kiezen tussen twee alternatieven, die beide even goed zijn, geen rol. Discretie wordt in dit veld gezien als de mate van vrijheid die iemand kan uitoefenen binnen een specifieke context.1 De rechtssociologische literatuur concentreert zich op de vraag welke ruimte door bureaucraten wordt ervaren, hoe zij daar gebruik van maken en wat daarvan de effecten zijn. Een sociologische interpretatie van het recht concentreert zich immers op totstandkoming en werking van het recht en niet zozeer op de inhoud van het recht.2 Dat er bij het toepassen van het recht handelingsvrijheid en interpretatievrijheid bestaat, beschouwen rechtssociologen als een gegeven, hoewel er discussie bestaat over de wenselijkheid daarvan.3 Discretionaire ruimte wordt door hen wel als ‘smeermiddel’ beschouwd om regels in de praktijk te kunnen laten fungeren.4 Het wordt ook als een gegeven beschouwd, dat de wijze waarop daarmee door individuele actoren wordt omgegaan niet alleen wordt beïnvloed door het recht, maar ook door buiten-juridische factoren. Onderzoek naar beleidsimplementatie heeft laten zien dat er veelal sprake is van een ‘policy gap’ tussen de doelstellingen en de daadwerkelijke uitkomsten van beleid.5 Bij uitstek op het terrein van migratie is dit gat tussen ‘the law in the books’ en ‘the law in action’ groot.6