II.3.3.2.1 Hoeveelheid items

Omdat meerdere items voor het betrouwbaar en valide afnemen van (neuro) geheugendetectie van belang zijn, rijst in de literatuur de vraag of een GKT in een daadwerkelijke strafzaak een geschikt middel is. Het is namelijk niet altijd mogelijk om goede, bruikbare items van een plaats delict af te leiden voor een GKT, terwijl dat bij een vooropgezet, wetenschappelijk experiment waarin de GKT wordt gebruikt wel eenvoudig kan. Dit maakt een experimentele GKT eenvoudiger op te stellen dan een veld GKT.1 Zo worden bijvoorbeeld in experimenteel onderzoek opvallende details, zoals een object met een zeer opvallende vorm of kleur, vaak op een centrale plek op de plaats delict geplaatst. De kans dat details die een centrale ligging hebben worden waargenomen, is vele malen groter dan details die een perifere ligging hebben. De politie of de GKT-deskundige kunnen de opstelling op een echte plaats delict niet manipuleren. Volgens Krapohl en collega’s is het vinden van voldoende items de grootste beperking op het mogelijke gebruik van de GKT in de praktijk.2

De hoeveelheid items3 die worden gebruikt in de GKT is een belangrijke factor om de kans op een incorrecte categorisatie te berekenen. Als de GKT uit één item (zoals een vraag naar de moordlocatie) bestaat met vijf antwoordmogelijkheden (woonkamer, slaapkamer, overloop, kelder, badkamer), dan is de kans twintig procent dat een onschuldige burger bij het daderkennisantwoord toevallig en onterecht een ander hersenactiviteitpatroon genereert, omdat de badkamer bijvoorbeeld precies dezelfde (standaardmeubelwinkel) badkamer is als hij zelf bezit. Elke volgende vraag met vijf antwoordmogelijkheden zorgt voor een aanzienlijke afname dat een onschuldige nogmaals toevallig en onterecht het daderkennisantwoord herkent. Het selecteren van meerdere items met plausibele alternatieve antwoordmogelijkheden is derhalve een belangrijk aandachtspunt bij het opstellen van de GKT om de kans op een vals-positieve beslissing (onterecht als een persoon met daderkennis gecategoriseerd) aanzienlijk te verkleinen/volledig weg te nemen. De hoeveelheid items zijn een belangrijke variabele voor de correcte classificatie als schuldig en daarom belangrijk voor de betrouwbaarheid van de methode. (Overigens wordt in deze paragraaf eerst het wetenschappelijk onderzoek naar de hoeveelheid items gepresenteerd en pas als alle aandachtspunten zijn besproken, wordt ingegaan op de algemene betrouwbaarheidscijfers. Het heeft nu nog geen zin die te presenteren omdat het aantal items niet de enige variabele is die de betrouwbaarheid beïnvloed.)