5.3.2.1 De totstandkoming van het vervolgingsmonopolie van het openbaar ministerie

De verschuiving van een privaatrechtelijke naar een publiekrechtelijke vervolging is eerder in dit hoofdstuk op hoofdlijnen toegelicht. 1Daarbij is vastgesteld dat strafvervolging oorspronkelijk niets anders was dan een civiele rechtsvordering. Voorts kwam aan bod dat de overheid zich nadien langzaamaan meer is gaan bemoeien met de sanctionering van het handelen van burgers waardoor de op initiatief van de benadeelde in te stellen private strafvervolging steeds meer naar de achtergrond verdween.2 Tot slot werd vastgesteld dat de publiekrechtelijk geënte procesvoering in de latere middeleeuwen werd bereikt nadat ook de opsporing, vervolging en de tenuitvoerlegging van de straf aan overheidsorganen werd opgedragen. 3

Het voert buiten het bestek van dit onderzoek om alle aspecten van de ontwikkeling naar een publiekrechtelijk strafgeding te belichten. In het navolgende wordt – met het oog op de in paragraaf 3 voorliggende vragen – nader aandacht besteed aan twee aspecten van die rechtshistorische ontwikkeling. Dit betreft ten eerste de vraag waarom de Staat de vervolging van strafbare feiten naar zich toetrok en ten tweede de vraag hoe het openbaar ministerie in Nederland concreet is ontstaan. Beantwoording van die vragen draagt bij aan het inzicht in de achtergrond van en redengevende omstandigheden voor (de totstandkoming van) het vervolgingsmonopolie. Dat inzicht is van wezenlijk belang om te kunnen beoordelen hoe het klachtvereiste zich verhoudt tot het vervolgingsmonopolie.