De integratie van fiscale gegevens in het rijksbrede toezicht (FM nr. 155) 2018/6.2.1:6.2.1 Specifieke verbod op bekendmaking van fiscale gegevens

De integratie van fiscale gegevens in het rijksbrede toezicht (FM nr. 155) 2018/6.2.1

6.2.1 Specifieke verbod op bekendmaking van fiscale gegevens

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De plicht tot fiscale geheimhouding is in art. 67 lid 1 AWR strikt geformuleerd.1 ‘Het is een ieder verboden hetgeen hem uit of in verband met enige werkzaamheid bij de uitvoering van de belastingwet over de persoon of zaken van een ander blijkt of wordt meegedeeld, verder bekend te maken dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de belastingwet of voor de invordering van enige rijksbelasting als bedoeld in de Invorderingswet 1990 (geheimhoudingsplicht).’2 De fiscale geheimhoudingsplicht geldt als een van de meest stringente geheimhoudingsbepalingen in de Nederlandse wetgeving.3 Dit verbod – dat aanvankelijk separaat was opgenomen in de specifieke middelwetten (zoals de Wet op de Vermogensbelasting en de latere Wet Inkomstenbelasting) – geldt voor een ieder die in het kader van uitvoering van de belastingwet over gegevens beschikt.4 De gegevens en inlichtingen die de Belastingdienst ontvangt, mogen dan ook alleen gebruikt worden voor de uitvoering van de belastingwet of voor de invordering, de zogeheten doelbinding (zie par. 2.4.3.1). Het schenden van de geheimhoudingsplicht is strafrechtelijk gesanctioneerd (art. 272 Sr)5 en voor ambtenaren tevens disciplinair (art. 59 ARAR).6

Hoewel de geheimhoudingsplicht dateert uit de Napoleontische tijd heeft zij haar belang in de loop der eeuwen niet verloren.7 Dit is op zich niet vreemd, gelet op de ruime wettelijke bevoegdheden die de Belastingdienst heeft voor het verzamelen van privacygevoelige informatie. Belastingplichtigen zijn gehouden die fiscaal relevante gegevens te verstrekken. Als hoofdregel geldt dan ook – nog steeds en overkort – dat de Belastingdienst de gegevens die hij bij zijn taakuitoefening verkrijgt, niet aan derden mag verstrekken, aldus de Raad van State Afdeling bestuursrechtspraak.8 De Raad bevestigt hiermee tevens hetgeen ook de staatssecretaris keer op keer aangeeft: een algemene verhindering tot het openbaar maken van gegevens over (individuele) belastingplichtigen.9

En daarmee wil de staatssecretaris zich niet achter een wettekst verschuilen. Hij oordeelt namelijk de betekenis van de geheimhoudingsplicht bijzonder groot.10 De bewindsman doelt daarbij met name op het respecteren van de belangen van de burgers en bedrijven: zij stellen immers vertrouwelijke gegevens beschikbaar voor de belastingheffing. ‘Zij hoeven’, zo ook de Hoge Raad, ‘niet van het verstrekken van gegevens aan de Belastingdienst te worden weerhouden door de vrees dat die gegevens voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt dan voor een juiste en doelmatige uitvoering van de aan de Belastingdienst opgedragen taak.’11 De strikte geheimhoudingsplicht komt de medewerkingsbereidheid ten goede en daarmee de uitvoering van de belastingwetten ten goede.12 De betrouwbaarheid van de aangifte is zelfs in hoge mate afhankelijk van de doelbinding.13

De striktheid van het verbod komt ook duidelijk naar voren in het oordeel van de Hoge Raad dat de geheimhoudingsverplichting tegenover een ieder geldt (par. 5.7.3.5). In beginsel zelfs tegenover de belastingplichtige.14 De geheimhoudingplicht geldt ook tegenover andere direct betrokkenen, zoals het personeel van belastingplichtige15 en de echtgenote.16 Het strekt zich ook uit tot geanonimiseerde gegevens en bedrijfs- of productgegevens.17 En dus verder dan alleen persoonsgegevens.18 Ook anonieme objectgegevens behoren ertoe.19

Volgens de Belastingdienst geldt de geheimhoudingsplicht ook voor een ieder die een rol vervult in het kader van de belastingheffing.20 Een standpunt dat in de literatuur wordt onderschreven.21 Genoemd worden onder andere belastingadviseurs, advocaten, accountants en zelfs het parlement.22 Volgens Feteris geldt de geheimhoudingsplicht overigens niet tegenover de belastingplichtige zelf,23 voor zover het gaat om de uitvoering van de belastingwet: het opleggen van een belastingaanslag, het behandelen van bezwaar en/of beroep.24

Het uitvoeringstoezicht maakt daar onderdeel vanuit. Als een derde dan gegevens verkrijgt van de Belastingdienst geldt de geheimhoudingplicht: immers ‘hetgeen hem uit of in verband met enige werkzaamheid bij de uitvoering van de belastingwet over de persoon of zaken van een ander blijkt of wordt meegedeeld,’ geldt het verbod ‘verder bekend te maken dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de belastingwet of voor de invordering van enige rijksbelasting als bedoeld in de Invorderingswet 1990 (geheimhoudingsplicht)’ (art. 67 eerste lid AWR). Dit geldt overigens niet ingeval de Belastingdienst gegevens deelt met andere overheidsinstanties in het kader van hun toezicht: dan geldt de algemene geheimhoudingsplicht. Zij mogen die gegevens zelfs doorverstrekken in het kader van hun taakuitoefening (art. 2:5 Awb). En daarmee is de ‘ketting van het gebruik in het kader van de uitvoering van de belastingwet’ definitief doorbroken. Van fiscale doelbinding is geen sprake meer. En daarmee wordt de keten van vertrouwelijkheid bepaald door de spreekwoordelijk zwakste schakel. En die kan bijvoorbeeld zijn gelegen in een minder strikte wettelijke geheimhoudingsplicht maar ook in verminderde organisatorische gegevensbescherming. Met andere woorden, naarmate meer overheidsinstanties, en tevens meer personen, over vertrouwelijke gegevens beschikken, neemt de kans toe dat één van deze personen bewust of onbewust het met de vertrouwelijkheid van deze informatie niet zo nauw neemt.

Kortom: de geheimhoudingsplicht van art. 67 AWR geldt voor al hetgeen een ieder bij de uitvoering van de belastingwet over een persoon of zaken blijkt of wordt medegedeeld. Een brede reikwijdte. Maar de geheimhoudingsplicht van art. 67 AWR geldt niet voor andere toezichthouders met wie gegevens wordt gedeeld: dan geldt de algemene geheimhoudingsplicht ex art. 2:5 Awb.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.