7.4.5.2 Een driehoekig spanningsveld

De hierboven besproken factoren resulteren in het volgende spanningsveld1 tussen drie 'problemen' die geen van drieën tegelijkertijd op te lossen zijn:

Satellite litigation zorgt voor extra tijd en kosten. Voor underdeterrence geldt dat eveneens, doordat de gevolgen van verstorend gedrag niet (voldoende) aan de veroorzaker worden doorberekend. En ten slotte zorgt ook het voldoen aan procedurele waarborgen voor extra tijd en kosten, ten gunste van meer procedurele kwaliteit.

Wil men koste wat kost satellite litigation voorkomen, dan kan er voor worden gekozen om verstorend gedrag niet te bestraffen, met underdeterrence tot gevolg. Wil men geen underdeterrence, dan zal verstorend gedrag bestraft moeten

Satellite litigation worden. Dat kan met lage besliskosten, door bijvoorbeeld hoger beroep uit te sluiten en te bepalen dat processuele sancties niet nader gemotiveerd behoeven te worden. Die keuze voor lagere satellite litigation doet dan echter afbreuk aan de procedurele waarborgen. Worden die waarborgen bij processuele sancties volledig gehandhaafd, dan zullen de kosten van procedurele geschillen binnen het hoofdgeschil hoger zijn.

Dit geconstateerde spanningsveld laat zien dat het totaalplaatje complex is en dat eendimensionale bezwaren en oplossingsrichtingen de discussie niet vooruit helpen.2 Tussen de drie probleempunten van de spanningsdriehoek moet een geschikt evenwicht worden gevonden dat het beste scoort op de criteria van het toetsingskader.

In § 7.6.4 wordt nog ingegaan op een vierde factor die steeds terugkomt en van belang is voor de criteria van het toetsingskader: de voorspelbaarheid. Deze factor hangt sterk samen met de angst van de geïnterviewde rechters voor willekeur. De reden dat die niet in deze figuur is opgenomen, is dat voorspelbaarheid feitelijk niet in tegenstelling is met de drie factoren. Voorspelbaarheid draagt bij aan de kracht van deterrence, versterkt waarborgen en vermindert satellite litigation.