13.8.6.4 Doorgaans

Documentgegevens:

mr. P.H.L.M. Kuypers, datum 29-02-2008

Datum: 29-02-2008
Auteur: mr. P.H.L.M. Kuypers
JCDI: JCDI:ADS416850:1
Vakgebied(en): Internationaal privaatrecht (V)

Naar mijn mening is met 'doorgaans' bedoeld dat de vorm die modaal of heersend is in de betrokken handelsbranche. Er dient een natuurlijke houding te bestaan de overeenkomsten op deze wijze te sluiten. Met 'modaal' bedoel ik niet in meer dan 50% van de overeenkomsten in de branche.1 De wijze van totstandkoming behoeft niet dominant te zijn in absolute zin. Ik geef hiermee aan dat het van alle vormen waarin de overeenkomst gesloten wordt, de vorm bedoeld in (c) het grootste aandeel heeft. Zelfs al komen — bijv. — maar 20% van de overeenkomsten in deze vorm tot stand, dan kan de vorm toch de meest voorkomende zijn. Indien — in dit voorbeeld de overige 80% in de betrokken handelsbranche in diverse andere vormen worden gesloten, is de 20% de modale vorm. Ik acht derhalve een kwantitatief criterium doorslaggevend. Het voorkomen op zichzelf of het regelmatig voorkomen is niet voldoende.2

Als voorbeelden van 'doorgaans' in acht genomen vormen noem ik:

-: Zeevervoer vindt plaats onder cognossement (`bill of lading') waarin meestal een forumkeuze voorkomt.3 Een forumkeuze in een cognossement valt niet gauw onder een ander vormvoorschrift van art. 23 lid 1 EEX-V°/17 lid 1 Verdrag .4 De Verlode- und Transportbedingungen' (VTB) zijn niet een doorgaans toepasselijke overeenkomst in de binnenvaart.5
-: Bij aanneming van werk verwijst de opdrachtnemer in de offerte naar algemene voorwaarden met een forumkeuze die zijn gedeponeerd en na de opdracht bevestigt hij dat schriftelijk met een zelfde verwijzing.6
-: Europese (ijzer)gieterijwereld waar de overeenkomst door enkele opdrachtbevestiging tot stand komt met een verwijzing naar de algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden van de Europese gieterijen.7
-: Bij (kunst)veilingen plegen de veilingvoorwaarden te worden vermeld in de catalogus,8 voorgelezen voor de veiling en te zijn aangeplakt9 of vermeld op het formulier waarop de aanbetaling is bevestigd.10
-: In de internationale verzekeringsbranche plegen verzekeringen te worden gesloten door sluitnota's die worden opgemaakt door de makelaar van de verzekeringnemer en daarna voor akkoord getekend door de verzekeraar. De sluitnota bevat niet de toepasselijke voorwaarden maar slechts een verwijzing naar bepaalde standaardvoorwaarden voor een bepaald type overeenkomst. Daarin bevindt zich meestal ook een forumkeuze. De laatste komt geldig tot stand door uitwisseling van de sluitnota's.
-: Bij internationale expeditieovereenkomsten door verwijzing naar gebruikelijke (standaard)expeditievoorwaarden, zoals bijv. de 'General Conditions of the Nordic Association of Freight Forwarders' ,11 of de eigen algemene voorwaarden vermeld op het briefpapier.12
-: In de machinehandel sluiten partijen een geldige forumkeuze, indien een orderbevestiging wordt verzonden met daarbij de algemene voorwaarden met een forumkeuze waartegen de wederpartij niet protesteert.13
-: Bij handel in textiel is een schriftelijke orderbevestiging met daarbij als bijlage of op de keerzijde met verwijzing naar de algemene voorwaarden met forumkeuze voldoende voor een geldige forumkeuze.14
-: In de (internationale) papierhandel is de forumkeuze doorgaans op de facturen vermeld.15
-: In internationale vervoerovereenkomst is een forumkeuze meestal opgenomen in de algemene voorwaarden die in het ticket van toepassing worden verklaard op het vervoer (bij veerboten) 16
-: Bij railtransport is mogelijk een 'bulletin de remise' een gebruikelijke vorm.17

Toon alle voetnoten

Voetnoten

Voetnoten

Anders: Killias, Festschrift fik Kurt Siehr, p. 71.

Anders: Laenens, TVP 1993, p. 1499 die de bekendheid in combinatie met een voorkomen voldoende acht.

Par. 13.10 over forumkeuze in cognossementen.

Zie par. 13.10; BGH 26 oktober 1981, NJW 1982, 1228 (onder EEX voor het Eerste Toetredingsverdrag); Rb. Rotterdam 23 november 1984, NIPR 1984, 188 (idem); zie echter Rb. Rotterdam 14 december 1984, S&S 1988, 18, NIPR 1988, 327 die geldigheid van een forumkeuze in cognossement aanneemt onder het EEX voor de wijziging door het Eerste Toetredingsverdrag.

Rb. Rotterdam 14 december 1984, S&S 1988, 18, NIPR 1988, 327.

Rb. 's-Gravenhage 8 augustus 1990, NIPR 1992, 267.

Rb. Arnhem 23 december 1982, Serie D, I-17.1.2-B 24.

Rb. Amsterdam 10 februari 1993, NIPR 1994, 159.

Hof Amsterdam 25 april 1985, NJ 1986, 557; NIPR 1985, 475.

10.

Hof Amsterdam 25 april 1985, NJ 1986, 557.

11.

Rb. Maastricht 7 juni 1990, NIPR 1992, 272.

12.

Rb. Rotterdam 27 juni 2002, NIPR 2002, 288.

13.

Hof Amsterdam 6 oktober 1994, NIPR 1995, 258; CA Parijs 14 december 1988, Clunet 1990, p. 157.

14.

CA Parijs 30 november 1988, Clunet 1990, p. 153; Hof 's-Hertogenbosch 4 september 1997, NJ 1998, 578 (beide partijen hadden in deze zaak de orderbevestiging ondertekend).

15.

Rb. Haarlem 22 december 1998, NIPR 1999, 84. Ik vraag me overigens af waarop de rechter dit baseerde. De stelling dat een forumkeuze was overeengekomen kwam van de wederpartij, terwijl de gebruiker van de algemene voorwaarden dat ontkende. Wellicht is het oordeel van de rechtbank mede het gevolg van deze ongebruikelijke situatie; Rb. Rotterdam 22 november 2001, NIPR 2002, 130.

16.

Rb. Rotterdam 16 maart 2005, NIPR 2006, 60.

17.

Rb. Rotterdam 8 juni 2000, NIPR 2000, 312 laat dat in het midden omdat aan de overige voorwaarden voor een geldige forumkeuze ingevolge art. 23 lid 1 sub (c ) EEX-V° niet was voldaan.