3.6.3 Samenloop met overeenkomst

Samenloop van kwalitatieve aansprakelijkheid op grond van afd. 6.3.2 BW is ook mogelijk met aansprakelijkheid uit overeenkomst (art. 6:74).1 Gaat het om samenloop van rechtsregels betreffende de rechtsrelatie tussen verschillende partijen, dan geldt dat kwalitatieve aansprakelijkheid van de één de contractuele aansprakelijkheid van een ander in beginsel onverlet laat.2 Op grond van art. 6:102 lid 1 geldt daarbij als uitgangspunt een hoofdelijke verbondenheid jegens de benadeelde tot vergoeding van dezelfde schade, waarna de onderlinge draagplicht van de hoofdelijk aansprakelijken – bij gebreke van een afwijkende contractuele regeling – wordt beheerst door art. 6:10 jo. 6:101. Ook hier treden in beginsel geen complicaties op, omdat afd. 6.1.10 BW (art. 6:95 e.v.) het belangrijkste rechtsgevolg van wanprestatie en kwalitatieve aansprakelijkheid – de verbintenis tot schadevergoeding – uniform regelt. Ook geldt voor beide aansprakelijkheden hetzelfde verjaringsregime van art. 3:310. Gaat het om samenloop van rechtsregels betreffende de rechtsrelatie tussen dezelfde partijen, dan sluit kwalitatieve aansprakelijkheid een actie uit wanprestatie evenmin uit.3 In rechtsrelaties betreffende dezelfde partijen behoeft in geval van het bestaan van een kwalitatieve aansprakelijkheid overigens bepaald niet altijd ook sprake te zijn van wanprestatie van de aangesproken partij. Een kwalitatieve aansprakelijkheid treedt immers in zonder daarbij een verband te leggen met een (eigen) normschendende gedraging van de aangesprokene. Alsdan is samenloop van wanprestatie met een kwalitatieve aansprakelijkheid niet aan de orde, maar is ‘slechts’ sprake van het naast (het inroepen van) een kwalitatieve aansprakelijkheid bestaan van een contractuele relatie.4 Wanneer een overeenkomst bestaat tussen de benadeelde en aangesprokene moet worden bedacht dat de contractuele verhouding van invloed kan zijn op de rechtsgevolgen van de daarmee samenlopende kwalitatieve aansprakelijkheid.5 Een voorbeeld biedt HR 25 oktober 2002, NJ 2004/556, m.nt. Hijma (Bunink/Nieuw Amstelland), waarin de benadeelde krachtens overeenkomst het paard van een manege bereed en na een paardrijongeval diezelfde manege ex art. 6:179 tot schadevergoeding aansprak.6 Nu het onberekenbare gedrag van het paard in het kader van de overeenkomst door de Hoge Raad voor de benadeelde niet volkomen onverwacht werd geacht, kwam dat risico in zoverre voor rekening van de berijdster, dat de schade deels voor haar eigen rekening bleef.7 Tot slot merk ik op dat in het kader van samenloop van rechtsregels betreffende de rechtsrelatie tussen dezelfde partijen uit contract met een kwalitatieve aansprakelijkheid, de zogeheten ‘bijzondere overeenkomsten’ in Boek 7/7A BW afzonderlijke aandacht verdienen. Deze kennen namelijk niet zelden een eigen, van afd. 6.3.2. BW afwijkende aansprakelijkheidsregeling, voornamelijk voor schade veroorzaakt door zaken.8 Alsdan kunnen samenloopproblemen ontstaan, omdat de voor toepassing in aanmerking komende rechtsregels in de relatie tussen dezelfde partijen verschillend uitwerken.9 Het voert te ver om hierop in het kader van deze studie nader in te gaan. Ik volsta met de opmerking dat in beginsel de contractuele grondslag zal cumuleren met de kwalitatieve, tenzij dit onverenigbaar is met de strekking van de bijzondere contractuele regeling.