4.3.3.4.2 Factor 1: De aantastende activiteit is in strijd met nationaal recht en/of deskundigenadviezen

Bij het beantwoorden van de vraag of de overheid een of meer (bepaalde) concrete handeling(en) moet verrichten ter beëindiging van een bestaande aantasting komt belang toe aan de omstandigheid of de activiteit die die aantasting veroorzaakt, op zichzelf of wat betreft (de ernst van) haar gevolgen in strijd is met nationaal recht.1

Een goed voorbeeld waaruit dit blijkt is de zaak-Moreno Gómez/Spanje. Daar oordeelde het ehrm dat de Spaanse autoriteiten hun positieve verplichting om het recht van Moreno Gómez op respect voor haar woning en privéleven te beschermen hadden geschonden, omdat zij hadden nagelaten op te treden tegen nachtelijke geluidsoverlast van uitgaansgelegenheden die de naar nationaal recht maximaal toegestane geluidsniveaus overschreed.2,3

Een ander goed voorbeeld is de zaak-Fadeyeva/Rusland. Fadeyeva woonde in de omgeving van een staalfabriek als gevolg waarvan de concentraties van giftige stoffen in de lucht bij haar woning de in de nationale regelgeving vastgelegde veilige niveaus overschreden. Volgens het ehrm had de overheid haar positieve verplichting om Fadeyeva’s recht op respect voor haar woning en privéleven te beschermen geschonden door niet de verhuizing van Fadeyeva te faciliteren en ook geen effectieve maatregelen te treffen die in staat waren de verontreiniging te verminderen naar een aanvaardbaar niveau.4

Ook in de zaak-Kostić/Servië was sprake van onregelmatigheden naar nationaal recht. In deze zaak had de buurman van het echtpaar Kostić een vergunning verkregen om zijn appartement te verbouwen en te vergroten, maar had hij deels in afwijking van de vergunning gebouwd. De bouwautoriteiten bevalen de buurman daarom binnen drie dagen een deel van het nieuw gebouwde te slopen, maar naleving van dit sloopbevel werd door de overheid (ondanks herhaaldelijke verzoeken van het echtpaar Kostić) jarenlang niet afgedwongen. Volgens het ehrm was sprake van een schending van artikel 1ep, omdat de overheid haar positieve verplichting om het sloopbevel ten uitvoer te leggen had geschonden.5

Mijns inziens is bij het beantwoorden van de vraag of de overheid een of meer (bepaalde) concrete handeling(en) moet verrichten ter beëindiging van een bestaande aantasting ook van belang of de activiteit die die aantasting veroorzaakt op zichzelf of wat betreft (de ernst van) haar gevolgen in strijd is met adviezen of richtlijnen van deskundigen.6 Uit dergelijke adviezen en richtlijnen kan immers net als uit nationale rechtsregels blijken wanneer een aantasting van een beschermd belang niet langer aanvaardbaar is. Het is niet geheel duidelijk of het ehrm deze opvatting deelt. Het ehrm gebruikt dergelijke adviezen en richtlijnen in ieder geval wel bij het beantwoorden van de vraag of de negatieve invloed van bepaalde activiteiten op de door artikel 8evrm beschermde belangen ernstig genoeg is om dat artikel toepasselijk te achten.7

De voorgaande voorbeelden uit de rechtspraak van het ehrm hebben betrekking op artikel 1ep en vooral artikel 8evrm. Bij concrete handelingen ter beëindiging van bestaande aantastingen van de door artikel 2evrm beschermde belangen gaat het in omgevingsgerelateerde situaties om de verlening van noodhulp aan personen die levensgevaarlijk gewond of ziek zijn geraakt.8 Bij de beantwoording van de vraag of de overheid verplicht is (bepaalde) noodhulp te verlenen lijkt het mij niet relevant of in enig opzicht sprake is van onrechtmatigheid naar nationaal recht. Bij onrechtmatigheid naar nationaal recht zou hier gedacht kunnen worden aan de situatie waarin hulpdiensten in strijd met een nationale verplichting nalaten (bepaalde) noodhulp te verlenen. Gezien het zwaarwegende belang van het recht op leven moet de vraag of de overheid een positieve verplichting heeft om noodhulp te verlenen mijns inziens (op grond van de omstandigheden van het geval) onafhankelijk van het nationale recht beantwoord worden. Bij mijn weten is hierover echter geen rechtspraak van het ehrm.