Einde inhoudsopgave
Het Unierechtelijke verdedigingsbeginsel (FM nr. 170) 2021/6.5.3.a.1
6.5.3.a.1 Analyse van de jurisprudentie Hof van Justitie
Anneke Els Keulemans, datum 01-08-2021
- Datum
01-08-2021
- Auteur
Anneke Els Keulemans
- JCDI
JCDI:ADS362864:1
- Vakgebied(en)
Fiscaal procesrecht / Beroepsfase
Fiscaal procesrecht / Procesorde
Fiscaal bestuursrecht / Algemene rechtsbeginselen en abbb
Fiscaal bestuursrecht / Bezwaarfase
Europees belastingrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
HvJ 24 november 2011, zaken C-468/10 en C-469/10, (ASNEF).
HvJ 24 november 2011, zaak C-70/10, (Scarlet Extended).
HvJ 19 april 2012, zaak C-461/10, (Bonnier Audio).
HvJ 6 september 2012, zaak C-544/10, (Deutsches Weintor).
HvJ 22 januari 2013, zaak C-283/11, (Sky Österreich).
HvJ 31 januari 2013, zaak C-12/11, (McDonagh).
HvJ 18 juli 2013, zaken C-584/10 P, C-593/10 P en C-595/10 P, (Kadi II).
HvJ 17 oktober 2013, zaak C-291/12, (Schwarz).
HvJ 27 maart 2014, zaak C-314/12, (UPC).
HvJ 13 mei 2014, zaak C-131/12, (Google Spain).
HvJ 27 mei 2014, zaak C-129/14 PPU, (Spasic).
HvJ 20 december 2017, zaak C-276/16, (Prequ’Italia).
HvJ 8 mei 2019, zaak C-230/18, (PI).
HvJ 11 december 2019, zaak C-708/18, (Asociaţia de Proprietari bloc M5A-ScaraA).
Ik heb overwegingen van het Hof van Justitie met betrekking tot het evenredigheidsbeginsel stricto sensu geanalyseerd in de arresten van het Hof van Justitie van na de inwerkingtreding van het Handvest. Ik heb daarbij met behulp van Alexy’s ‘Law of Balancing’ onderzocht in hoeverre de arresten informatie geven over het gewicht van de inbreuk op een beginsel (gewicht a) en het gewicht van het vervullen van het concurrerende beginsel (gewicht b). Vervolgens heb ik onderzocht of de conclusie (C) logisch uit de motivering voortvloeit. Aangezien een beperkt aantal belastingarresten over artikel 52 van het Handvest bestaat, heb ik in de analyse van de jurisprudentie van het Hof van Justitie ook niet-fiscale arresten betrokken. Op die manier kan inzicht worden verkregen in de omstandigheden die in zijn algemeenheid bij een weging van beginselen een rol kunnen spelen. Daarnaast kan langs die weg worden onderzocht of de arresten van het Hof van Justitie voldoen aan de uitgangspunten voor het gebruik van beginselen (begingewicht, motiveringsvereiste en het vereiste van consistentie). Ten slotte kan worden bezien in hoeverre de analyse informatie geeft ten aanzien van het beperken van het kenbaarmakingsbeginsel in fiscale zaken. De bevindingen heb ik hierna in een schema weergegeven. Daarbij heb ik bezien of op basis van de motivering van het Hof van Justitie aan een gewicht een nummering van Alexy kan worden toegekend (tweede en derde kolom). Aan de hand van de uitkomst die het Hof van Justitie aan de afweging geeft, heb ik in de vierde kolom aangegeven wat de afweging voor numerieke uitkomst zou moeten krijgen op basis van de theorie van Alexy. In de vijfde kolom heb ik weergegeven welke omstandigheden blijkens de motivering van het Hof van Justitie een rol hebben gespeeld bij de weging van de concurrerende beginselen. Deze omstandigheden kunnen een rol spelen bij het opstellen van een omstandighedencatalogus voor het kenbaarmakingsbeginsel. Ten slotte is in de laatste kolom opgenomen of mijns inziens de conclusie logisch voortvloeit uit de motivering. In paragraaf 6.5.3.a.2 worden de conclusies die ik uit onderstaand schema afleid, besproken aan de hand van een achttal rode draden die Den Houdijker onderkent met betrekking tot de wijze waarop het Hof van Justitie beginselen weegt. Deze acht rode draden heb ik daarbij gegroepeerd aan de hand van Alexy’s Law of Balancing. De geanalyseerde omstandigheden van onderstaande arresten van het Hof van Justitie (vijfde kolom) komen vervolgens terug bij het opstellen van de omstandighedencatalogus voor het kenbaarmakingsbeginsel (paragraaf 6.6).
Arrest Hof van Justitie
Beginsel A en het gewicht van de inbreuk op dat beginsel (gewicht a)
Beginsel B en het gewicht van het vervullen van dit beginsel (gewicht b)
Conclusie of de beperking is toegestaan (C)
Omstandigheden die van invloed zijn op het gewicht van a of b
Opmerkingen
1. ASNEF1
De bescherming van het privéleven (artikel 7 van het Hv).
De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Hv).
Blijkens punt 45 van het arrest betreft het een grotere aantasting. Gewicht a is 2 of 4?
Het vrije verkeer van persoonsgegevens.
Gewicht b is onbekend.
De beperking is niet toegestaan. C moet groter zijn dan 1.
Onbekend.
De conclusie vloeit niet logisch voort uit de motivering, omdat gewicht b niet bekend is.
2. Scarlet Extended2
De bescherming van de vrijheid van ondernemerschap (artikel 16 van het Hv).
In punt 48 van het arrest wordt gesproken over een “ernstige” beperking. Gewicht a is 4.
De bescherming auteursrechten (artikel 17 van het Hv).
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag niet. C moet groter zijn dan 1.
De reikwijdte van de maatregel. De verplichting is permanent, duur en ingewikkeld.
De conclusie vloeit niet logisch voort uit de motivering, omdat gewicht b niet bekend is.
3. Bonnier Audio3
De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Hv).
Onder punt 58 van het arrest wordt gesproken over een kleine beperking. Gewicht a is dan 1.
De bescherming van het intellectuele eigendom (artikel 17 van het Hv).
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag, dus C moet kleiner of gelijk zijn aan 1.
De reikwijdte van de maatregel. De maatregel betreft een individuele inbreuk in zeer specifieke omstandigheden.
Nu gewicht a 1 is, kan C nooit groter worden dan 1. Gewicht b is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
4. Deutsches Weintor4
De bescherming van de vrijheid van beroep en recht om te werken (artikel 15 van het Hv).
De bescherming van vrijheid van ondernemerschap (artikel 16 van het Hv).
Gewicht a is onbekend.
De bescherming van de gezondheid (artikel 35 van het Hv).
Uit de punten 45 en 52 van het arrest blijkt een hoog niveau van bescherming van de gezondheid. Gewicht b is 4.
De beperking mag, dus C moet kleiner of gelijk zijn aan 1.
Bescherming van de gezondheid leidt snel tot het gewicht zwaar.
Nu gewicht b 4 is, zal C nooit groter worden dan 1. Gewicht a is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
5. Sky Österreich5
De bescherming van de vrijheid van ondernemerschap (artikel 16 van het Hv).
Het recht op eigendom (artikel 17 van het Hv).
Uit de punten 49 en 62 van het arrest kan worden afgeleid dat de inbreuk niet als zwaar wordt gekwalificeerd. Gewicht a is 1 of 2.
De bescherming van de vrijheid van meningsuiting (artikel 11 van het Hv).
Blijkens de punten 32 en 65 is dit belang groot. Gewicht b is 4.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Reikwijdte van de maatregel en de omvang in de tijd.
Nu gewicht b 4 is, zal C nooit groter worden dan 1. Gewicht a is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
6. McDonagh6
De bescherming van de vrijheid van ondernemerschap (artikel 16 van het Hv)
Het recht op eigendom (artikel 17 van het Hv).
Gewicht a is onbekend.
De bescherming van consumenten (artikel 38 van het Hv).
Blijkens punt 63 van het arrest wordt hieraan een hoog niveau van bescherming toegekend. Gewicht b is 4.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Consumenten-bescherming wordt als belangrijk gezien.
Nu gewicht b 4 is, zal C nooit groter worden dan 1. Gewicht a is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
7. Kadi II7
De bescherming van de rechten van de verdediging.
Uit punt 132 van het arrest blijkt dat sprake is van een belangrijke negatieve weerslag. Gewicht a is 2 of 4.
De bescherming van de staatsveiligheid.
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Bestrijding van terrorisme is belangrijk.
De bescherming van de staatsveiligheid zal een gewicht van 4 moeten hebben.
Dit blijkt niet uit het arrest, maar ligt wellicht impliciet verborgen in het doel van de maatregel, het bestrijden van terrorisme in de huidige tijd.
8. Schwarz8
De bescherming van het privéleven (artikel 7 van het Hv)
De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Hv).
Het gewicht is gemiddeld of misschien wel zwaar. Gewicht a is 2 of 4.
Het algemeen belang van voorkoming van paspoortvervalsing en voorkoming van frauduleus handelen.
In punt 58 van het arrest wordt aangegeven dat vingerafdrukken een bijzondere rol vervullen. Gewicht b is 2 of 4.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Onbekend.
Het Hof van Justitie geeft in deze uitspraak weinig duidelijkheid over het gewicht van de beide belangen.
De conclusie dat de beperking gerechtvaardigd is, vloeit niet logisch voort uit de motivering.
9. UPC9
De bescherming van de vrijheid van meningsuiting (artikel 11 van het Hv)
De vrijheid van ondernemerschap (artikel 16 van het Hv).
In punt 50 wordt overwogen dat de maatregel aanmerkelijke gevolgen kan hebben of moeilijke en complexe oplossingen kan vergen. Aangezien in latere punten duidelijk wordt dat een grotere inbreuk mogelijk is, leid ik hier voorzichtig uit af dat deze inbreuk op gemiddeld tot zwaar moet worden gesteld. Gewicht a is 2, maar misschien ook 4.
De bescherming van auteursrechten (artikel 17 van het Hv).
Volgens punt 31 van het arrest biedt de richtlijn een hoog beschermings- niveau. Gewicht b is 4.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
De reikwijdte van de maatregel.
Nu gewicht b 4 is, zal C nooit groter worden dan 1. Gewicht a is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
10. Google Spain10
De bescherming van de vrijheid van meningsuiting (artikel 11 van het Hv).
In punt 98 van het arrest wordt gesproken van een overwegend belang. Dit suggereert mijns inziens een kwalificatie van gemiddeld. Gewicht a is 2.
De bescherming van het privéleven (artikel 7 van het Hv).
De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Hv).
Uit de punten 80, 81 en 87 blijkt dat sprake is van een groot belang. Gewicht b is 4.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
De reikwijdte van de maatregel. Het gaat om individuele gevallen.
Nu gewicht b 4 is, zal C nooit groter worden dan 1. Gewicht a is dan niet relevant voor de conclusie. De conclusie volgt daarmee logisch uit de motivering.
11. Spasic11
Het ne bis in idem-beginsel (artikel 50 van het Hv).
Gewicht a is onbekend.
Het algemeen belang van bestrijding van criminaliteit.
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Onbekend.
De conclusie volgt niet logisch uit de motivering nu de gewichten van de concurrerende beginselen niet bekend zijn.
12. Prequ’Italia12
Het kenbaarmakingsbeginsel.
Gewicht a is onbekend.
De inning van de eigen middelen.
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Compenserende maatregelen.
De conclusie volgt niet logisch uit de motivering nu de gewichten van de concurrerende beginselen niet bekend zijn.
13. PI13
De eerbiediging van de rechten van de verdediging, het motiveringsvereiste.
Van bijzonder belang bij toetsing of een beperking proportioneel is. Gewicht a is 4.
Beginsel B is onbekend
Gewicht b is onbekend.
De beperking mag. C moet dus kleiner of gelijk zijn aan 1.
Geen algemeen belang voor de beperking bekend.
Zonder concurrerend belang is een beperking niet toegestaan. De conclusie volgt logisch uit de motivering.
14. Asociaţia de Proprietari bloc M5A-ScaraA14
De bescherming van persoonsgegevens (artikel 8 van het Hv).
Het algemeen belang van veiligheid van goederen en personen en het voorkomen van strafbare feiten en het tegengaan van diefstal, inbraak en vandalisme
Aan de nationale rechter
N.v.t.
N.v.t.
Tabel 2