4.2.7 Art. 6:89 BW is van toepassing op alle verbintenissen en niet op andere verplichtingen vanwege het belang van een eenvoudig te bepalen toepassingsbereik

Ondanks de hiervoor geuite kritische gedachten kom ik erop uit dat de meest wenselijke benadering is dat art. 6:89 BW ‘beperkt’ blijft tot verplichtingen uit hoofde van een verbintenis. Art. 6:89 BW maakt onderdeel uit van afdeling 6.1.9 BW, welke afdeling zich beperkt tot verbintenissen. Ondanks het feit dat de wetgever de consequenties van de bewoording van art. 6:89 BW in verbinding met de plaats van deze klachtplicht in de wet niet lijkt te hebben doordacht en voor wat betreft het begrip ‘prestaties’ vooral de ‘prestatie tot aflevering van een zaak’ heeft genoemd, komt het systeem van de wet de nodige zeggingskracht toe.

In dit verband is doorslaggevend dat de vraag naar het toepassingsbereik van art. 6:89 BW zo eenvoudig mogelijk moet worden gehouden. Die benadering is vanuit het belang van rechtszekerheid1 te verkiezen boven de situatie waarin ervoor gekozen zou worden om gevalstypen te benoemen waarbij toepassing van de klachtplicht in beginsel wel of niet geïndiceerd is.2 Wanneer een dergelijke keuze voor het toepassingsbereik van art. 6:89 BW zou worden gemaakt, ligt de noodzaak tot nuancering en categorisering in de rede. In het domein van de onrechtmatige daad kan bijvoorbeeld sprake zijn van rechtsinbreuken of schending van zorgvuldigheidsnormen ten aanzien waarvan de vraag rijst of die situatie past bij de tekstuele beperking van art. 6:89 BW tot ‘prestaties’. Hiervoor in par. 4.2.6 stipte ik aan dat met name in het geval van zorgplichten de verplichtingen van de laedens dicht bij die van een contractuele schuldenaar kunnen liggen, zodat feitelijk sprake kan zijn van een prestatie en de klachtplicht bovendien vanuit zijn Obliegenheit-karakter ook een nuttige functie kan vervullen. Dat zal echter niet steeds het geval zijn. Anders gezegd: een dergelijke benadering zou bij de behandeling van een klachtplichtverweer ingewikkelde voorvragen kunnen oproepen, die een rechter een stuk meer hoofdbrekens opleveren dan een eenvoudig toepassingsbereik gecombineerd met strenge toepassingsvereisten. Laatstgenoemde benadering is daarom te verkiezen. Daarbij speelt mee dat voor gevallen die buiten de grenzen van het toepassingsbereik van art. 6:89 BW vallen, het leerstuk rechtsverwerking van toepassing is. Met het leerstuk rechtsverwerking kunnen in de praktijk dezelfde resultaten worden bereikt, zodat de schuldenaar in knellende gevallen langs die weg kan worden beschermd. De schuldenaar wordt in die situaties in de regel bovendien door de korte verjaringstermijn beschermd. Om die reden zou een nog breder of smaller toepassingsbereik van art. 6:89 BW maar beperkte materiële voordelen opleveren, terwijl een dergelijke keuze mee zou brengen dat het toepassingsbereik van art. 6:89 BW een stuk ingewikkelder en daarmee minder rechtszeker wordt.