5.6.3.2 Schending van aan de beschikking verbonden voorwaarden en verplichtingen

De Commissie kan op grond van artikel 8 lid 2 Verordening 139/2004 aan haar beschikking voorwaarden en verplichtingen verbinden die moeten waarborgen dat de betrokken ondernemingen de verbintenissen nakomen die zij tegenover de Commissie zijn aangegaan om de concentratie verenigbaar te maken met de gemeenschappelijke markt. De NMa kan op grond van artikel 41 lid 4 Mw een vergunning onder beperkingen verlenen. Tevens kunnen aan een vergunning voorschriften worden verbonden. De aanduidingen beperkingen en voorschriften lijken niet te verschillen van de aanduiding voorwaarden in de zin van artikel 37 lid 4 Mw. Met beperkingen en voorschriften uit de Mw wordt niets anders bedoeld dan voorwaarden en verplichtingen uit Verordening 139/2004.1

De juridische gevolgen van een schending van de voorwaarden (conditions) die aan de beschikking van de Commissie zijn verbonden, lijken te verschillen van de juridische gevolgen van een schending van de verplichtingen (obligations) die zijn verbonden aan een beschikking van de Commissie. Bij een schending van de voorwaarden (conditions) die aan de beschikking van de Commissie zijn verbonden, gelden dezelfde juridische gevolgen (nietigheid van de rechtshandelingen die verricht zijn ter uitvoering van de concentratie ex artikel 3:40 lid 2 BW) als bij het door de Commissie niet verenigbaar achten van de concentratie met de gemeenschappelijke markt. Dit geldt echter niet voor een schending van de verplichtingen (obligations).

Komninos wijst op het feit dat, hoewel het onderscheid tussen voorwaarden en verplichtingen bij de begintijd van de concentratiecontrole nog niet duidelijk was, de schending van verplichtingen (obligations) alleen bestuursrechtelijke gevolgen heeft.2 Zo kunnen geldboeten worden opgelegd ex artikel 14 lid 2 sub d Verordening 139 /2004 en dwangsommen worden opgelegd ex artikel 15 lid 1 sub c Verordening 139/2004. Daarnaast kan de Commissie haar beschikking intrekken indien de betrokken ondernemingen in strijd handelen met een van de bij de beschikking opgelegde verplichtingen ex artikel 6 lid 3 sub b en artikel 8 lid 6 sub b Verordening 139/2004. Zij kan tevens op grond van artikel 6 lid 4 Verordening 139/2004 een beschikking geven in de zin van artikel 6 lid 1 Verordening 139/2004 (het inleiden van de procedure).

Voorwaarden hebben betrekking op maatregelen (veelal verpakt als toezeggingen van de ondernemingen die toestemming vragen voor een concentratie) die de markt structureel veranderen. Deze structurele remedies moeten worden onderscheiden van gedragsremedies. Verplichtingen hebben betrekking op maatregelen (veelal verpakt als toezeggingen van de ondernemingen die toestemming vragen voor een concentratie) die zien op gedragsremedies.3 Structurele remedies zijn remedies die een structurele verandering op de markt teweeg brengen. De meest voorkomende structurele remedie is de afstoting van één of meer bedrijfsonderdelen. Gedragsremedies houden in dat de door de concentratie tot stand gebrachte onderneming zich op een bepaalde wijze zal gedragen of zich van gedrag zal onthouden. Te denken valt aan het aanbieden van gelijkwaardige toegang tot infrastructuur of faciliteiten.4

Ingeval een voorwaarde (condition) is geschonden of niet nagekomen (en de Commissie heeft dat bij beschikking vastgesteld) heeft dat tot gevolg dat de beschikking waarin toestemming wordt gegeven voor een concentratie niet langer geldig is (nietig). In dat geval is de concentratie van meet af aan verboden geweest en zijn de rechtshandelingen die verricht zijn ter uitvoering van de concentratie ook van meet af aan nietig op grond van artikel 3:40 lid 2 BW (ex tunc).

De Commissie kan op grond van artikel 7 lid 1 jo artikel 14 lid 2 sub b Verordening 139/2004 geldboeten opleggen. Indien de Commissie op grond van artikel 8 lid 4 sub b Verordening 139/2004 vaststelt dat een concentratie tot stand is gebracht zonder inachtneming van een bij een krachtens artikel 8 lid 2 gegeven beschikking opgelegde voorwaarde (en in deze beschikking is geconstateerd dat de concentratie bij ontbreken van die voorwaarde zou voldoen aan het criterium van artikel 2 lid 3, of, in de in artikel 2 lid 4 bedoelde gevallen niet zou voldoen aan de criteria van artikel 81 lid 3 EG), kan de Commissie de betrokken ondernemingen verplichten de concentratie te ontbinden of elke andere passende maatregel nemen om, voorzover mogelijk, herstel te bereiken van de situatie zoals die was voor de totstandkoming van de concentratie.

Voor wat betreft de Mededingingswet kan het onderscheid tussen schendingen van structurele remedies en gedragsremedies ook worden gemaakt.5 In het eerste geval betreft het schendingen van beperkingen die leiden tot nietigheid van de rechtshandelingen die verricht zijn ter uitvoering van de concentratie ex artikel 3:40 lid 2 BW. In het laatste geval betreft het schendingen van voorschriften die niet tot nietigheid leiden van de rechtshandelingen die verricht zijn ter uitvoering van de concentratie.