4.2.3 Wetboek Napoleon, ingerigt voor het Koninkrijk Holland

De commissie ter vervaardiging van een aangepaste Code civil bestond uit drie leden die niet eerder bij wetgevingsontwerpen betrokken waren geweest, te weten A. van Gennep, B.P. van Wesele Scholte en J.J. Loke.1 Het plan van aanpak dat op advies van de Staatsraad door de Koning was goedgekeurd,2 bestond eruit om de Code Napoleon tot grondslag van het Burgerlijk Wetboek te nemen, zij het dat er modificaties zouden worden aangenomen, waarvoor de commissie zich met name beoogde te bedienen van het Ontwerp Van der Linden met de aantekeningen daarop van het Hoog Nationaal Gerechtshof.3 Hoewel de commissie de indeling in drie boeken volgde van de Code civil, was inhoudelijk gezien van een Franse overname allerminst sprake.4 Vele onderwerpen zijn naar inhoud en redactie geregeld op basis van het Ontwerp Van der Linden.5 Het zekerhedenrecht en in het bijzonder de rangorderegels kwamen vrijwel woordelijk overeen met Van der Lindens ontwerp.6 Voor het antwoord op de vraag naar de toepassing van de prioriteitsregel in het kader van colliderende zekerheidsrechten kan daarom worden volstaan met een verwijzing naar hetgeen is opgemerkt in de vorige paragraaf.

De bepalingen inzake het recht van erfdienstbaarheid alsmede de in de Code ontbrekende titels over de rechten van erfpacht en opstal,7 zijn eveneens ontleend aan Van der Lindens ontwerp.8 Deze onderdelen behoeven dan ook geen nieuwe bespreking.

De regeling van het recht van vruchtgebruik gaat wel terug op de Code, maar is niettemin voorzien van enkele Rooms-Hollandse aanpassingen.9 De zoektocht naar de toepassing van de prioriteitsregel loopt echter al gauw spaak omdat een toelichtende memorie ontbreekt en uit de wettekst niet valt af te leiden of de bloot eigenaar de bevoegdheid had om een zakelijk recht te vestigen dat met een reeds bestaand vruchtgebruik conflicteert.10 De praktische toepassing van de bepalingen kan evenmin worden achterhaald omdat de verplichting om rechterlijke uitspraken te motiveren niet bestond in de periode waarin het WNH rechtskracht had.11

Het WNH was geen lang leven beschoren. Na de inlijving bij Frankrijk in 1810 werd de Code civil per 1 maart 1811 voor het voormalig Koninkrijk Holland executoir verklaard.12 Hiermee brak een periode aan die niet tot de Nederlandse codificatiegeschiedenis behoort.13 Hoewel de onafhankelijkheid in 1813 werd hersteld, zou de Code civil zijn rechtskracht behouden tot de invoering van het eerste Nederlandse Burgerlijk Wetboek.14