5.6.3.2 Reikwijdte ten aanzien van de Belgische medezeggenschapsrechten

Belgische werknemers hebben via de ondernemingsraad een recht tot het maken van bezwaar ten aanzien van de benoeming van de commissaris (zie hoofdstuk 4.4.3). De functie en bevoegdheden van de commissaris zijn vormgegeven door het W. Venn. De invloed die werknemers op zijn benoeming uitoefenen, komt te vervallen als de Belgische vennootschap als een gevolg van de fusie ophoudt te bestaan.1 Toch valt deze invloed niet te kwalificeren als Europese medezeggenschap. De commissaris is namelijk geen toezichthoudend, leidinggevend of bestuursorgaan van de vennootschap. Dat de commissaris binnen de vennootschap een toezichthoudende taak verricht, maakt dit niet anders. Relevant is dat de functie van commissaris zijn basis in de Vierde Richtlijn vindt.2 De Vierde Richtlijn harmoniseert de regels inzake het jaarrekeningenrecht en stelt onder meer verplicht dat de jaarrekening van bepaalde vennootschappen wordt gecontroleerd door daartoe bevoegde personen. Binnen het Belgische recht is dat de commissaris, zoals dat binnen het Nederlandse recht de accountant betreft. De SE-Verordening noch de Tiende Richtlijn biedt enige indicatie dat met het toezichthoudende orgaan (eveneens) is gedoeld op de instantie die toezicht houdt op de jaarrekening. Eerder is het tegendeel het geval. Hoewel het Europese vennootschapsrecht het begrip toezichthoudend orgaan niet expliciet definieert, valt uit art. 40 SE-Verordening af te leiden dat het houden van toezicht op het bestuur in algemene zin een belangrijk kenmerk van dit orgaan betreft. De commissaris houdt slechts toezicht op de financiële aspecten. Een bijkomend argument is dat de Vierde Richtlijn alle lidstaten verplicht tot het instellen van een instantie die de jaarrekening van een bepaalde categorie vennootschappen controleert. Hiermee valt niet te verenigen dat de Belgische commissaris ten aanzien van het Europese recht als toezichthoudend orgaan wordt beschouwd enkel omdat zijn functie door het vennootschapsrecht wordt ingekleurd.

Ook de positie van de ondernemingsraad bij de benoeming van de onafhankelijke bestuurder is geen Europese medezeggenschap. Hoewel de Europese definitie van medezeggenschap een ruime uitleg kent, vereist het hebben van invloed wel enige actieve handeling van (de vertegenwoordigers aan) werknemerszijde. Het ontvangen van de kennisgeving dat tot benoeming wordt overgegaan, maakt de ondernemingsraad tot een passieve actor in het besluitvormingsproces. De ondernemingsraad wordt van de benoeming op de hoogte geacht, niet meer dan dat. Hij ontbeert het recht te reageren, laat staan een advies te geven. Hoewel de ondernemingsraad de kennisgeving in kort geding kan afdwingen, wordt via die weg slechts bewerkstelligd dat de ondernemingsraad de kennisgeving alsnog krijgt toegezonden.

Concluderend zijn de Belgische vennootschappen op basis van het nationale vennootschapsrecht niet aan enig Europees medezeggenschapssysteem onderworpen. Wel kan bij de statuten een voordrachts-, aanbevelings- of bezwaarrecht aan de werknemers(vertegenwoordigers) zijn toegekend.3 In de praktijk gaat men hiertoe zelden over. Voorts kan in een ‘Belgische’ SE of een uit een eerdere fusie ontstane vennootschap een medezeggenschapssysteem van toepassing zijn.