2.4.12 Overige genoemde beheerstructuren

De beheerstructuren die in de vorige paragrafen werden genoemd, werden door meerdere respondenten genoemd of het gebruik werd door meerdere respondenten beaamd. In deze paragraaf vindt eerst een korte opsomming plaats van civielrechtelijke figuren die in de interviews zijn genoemd en waarbij is aangegeven dat de geïnterviewde personen ze enkel uitzonderlijk tegenkomen of adviseren in het kader van beheer van familievermogen. Daarna wordt nog kort aandacht besteed aan het feit dat beheerstructuren in veel gevallen meerdere rechtshandelingen en eventuele rechtspersonen omvatten.

Allereerst een aantal civielrechtelijke figuren die een enkele keer werden genoemd. Dit zijn onder andere de maatschap1 en de vennootschap onder firma (hierna: VOF)2. Over de (stille) maatschap wordt gezegd dat deze in bepaalde opzichten lijkt op een gemeenschap met een beheerovereenkomst.3 Vervolgens wordt de coöperatie een keer genoemd in het kader van privacy als motief. Dit als middel om de verplichting tot deponeren van de jaarrekening te voorkomen. De vereniging wordt in een enkel interview gesuggereerd als mogelijke beheerfiguur, maar wordt voor zover bij de geïnterviewde personen bekend, niet daadwerkelijk gebruikt. Ook het gebruik van de NV komt heel sporadisch naar voren. Tot slot wordt het pandrecht een keer genoemd, waarbij wordt aangegeven dat die figuur een witte raaf is wat beheer van familievermogen betreft.

De meeste beheerstructuren bevatten combinaties van rechtshandelingen en rechtspersonen. Het is niet mogelijk om alle varianten van beheerstructuren die gebruikt worden voor het beheer van familievermogen uit te schrijven. Er zijn te veel mogelijkheden. Elke (volledige) beheerstructuur kan specifiek gevormd worden voor een bepaalde familie. Wel volgt uit de interviews dat er een aantal globaal te beschrijven beheerstructuren zijn die met enige regelmaat terugkomen in de antwoorden. Aan de orde kwam al de structuur van de certificering van aandelen in een BV, waarbij de aandelen zijn ingebracht in een stak. Deze beheerstructuur kan zowel aan de ondernemingskant als aan de kant van de certificaathouders worden uitgebreid met tal van andere rechtshandelingen en rechtspersonen. Zo kan de BV een holding zijn met daaronder een kerstboom aan dochtervennootschappen. In die structuur kunnen verschillende soorten aandelen en aandeelhoudersovereenkomsten aanwezig zijn. Aan de kant van de certificaathouders kunnen er certificaathouders zijn die hun certificaten hebben ingebracht in bijvoorbeeld een BV. Ook kan deze structuur verder nog worden aangevuld met de schenking van certificaten, waarbij aan de schenking figuren zoals bewind kunnen zijn gekoppeld. Ook zijn verschillende uiterste wilsbeschikkingen in het testament van de rechthebbende van de certificaten mogelijk, zoals een uitsluitingsclausule. En tot slot kunnen de huwelijkse voorwaarden van de rechthebbende van het vermogen en zijn partner mede zijn ingericht met het oog op het beheer van het familievermogen. Uitgetekend ziet een mogelijke beheerstructuur er bijvoorbeeld zo uit:

Denkt men in bovenstaande beheerstructuur de certificering weg, dan kan de rest van de gebruikte figuren blijven bestaan in een structuur waarbij de aandelen van de BV direct aan de rechthebbende toekomen. Ook de structuren waarin andere vermogensbestanddelen dan aandelen in een BV zijn gecertificeerd zijn zoals gezegd mogelijk. Waarbij de beheerstructuur kan worden aangevuld met de figuren van het familiestatuut, schenkingen, uiterste wilsbeschikkingen en huwelijkse voorwaarden.

Naast het schenken van certificaten kan de schenking samen met andere rechtshandelingen tot beheerstructuren leiden. Genoemd werden al de schenking met een vruchtgebruik of een voorwaarde zoals de tweetrapsmaking, de schenking onder bewind en de schenking met een uitsluitingsclausule. Hetzelfde geldt voor uiterste wilsbeschikkingen in een testament.

Specifiek voor landgoederen komen in de interviews de NSW BV met een aparte stichting waar het landhuis zich in bevindt en de NSW BV in combinatie met erfpacht nog naar voren als structuren om de continuïteit van het landgoed in zijn geheel zoveel mogelijk te waarborgen.

Tot slot kan vanuit het motief van het uit handen geven van het dagelijks beheer nog worden genoemd de structuur waarbij de overeenkomst van opdracht samen met een volmacht wordt gebruikt. Incidenteel kan men hier nog een overeenkomst van lastgeving voor een specifieke rechtshandeling bij tegenkomen.