6.6 Het pleitbare standpunt en grove schuld, verzuimboetes, kwade trouw en de voor omkering van de bewijslast benodigde schuld

In het belastingrecht leidt het pleitbare standpunt niet alleen tot het ontbreken van opzet, maar ook tot afwezigheid van grove schuld en tot het vervallen van een verzuimboete. Voorts is het pleitbare standpunt van invloed op kwade trouw en op de voor de zogenoemde omkering van de bewijslast benodigde schuld.

De hiervoor besproken voorstellen die bewerkstelligen dat een belastingplichtige ongestraft kan blijven die enerzijds – althans volgens de criteria uit het eerste HIV-arrest – met voorwaardelijk opzet heeft gehandeld en anderzijds heeft verondersteld dat hij een pleitbaar standpunt heeft ingenomen, staan niet op zichzelf. Zo beïnvloedt het voorstel waarin het pleitbare standpunt aanleiding vormt om het aanvaardingsvereiste op aparte wijze in te vullen de begrenzing tussen voorwaardelijk opzet en grove schuld. In het andere voorstel is een (ongeschreven bijzondere) strafuitsluitingsgrond gecreëerd die ook van toepassing kan zijn op verzuimboetes. Daarnaast wordt het begrip kwade trouw op nagenoeg dezelfde wijze ingevuld als het begrip opzet.1 Een andere invulling van het aanvaardingsvereiste en daarmee van het opzetbegrip zou hiervan uitgaande ook tot een andere invulling van het kwade trouw begrip moeten leiden.

Om de invloed van het pleitbare standpunt in het belastingrecht consistent te houden, wordt daarom hierna onderzocht welke invloed het naar objectieve maatstaven pleitbare standpunt zou moeten hebben op de mogelijkheden om een grove schuld- of een verzuimboete op te leggen, alsmede op de mogelijkheden om tot kwade trouw of tot de voor de omkering van de bewijslast benodigde schuld te concluderen en hoe die invloed juridisch zou moeten worden vormgegeven.