4.2.1 De bewoordingen van art. 6:89 BW en het systeem van de wet

Voor wat betreft het toepassingsbereik van art. 6:89 BW biedt de tekst van de bepaling op het eerste oog niet direct richting. ‘Prestatie’ is een veelomvattend woord dat door het wetsartikel verder niet wordt ingekaderd. Met dat woord zou op het begrip prestatie als onderdeel van een verbintenis kunnen zijn gedoeld. Volgens de gebruikelijke definitie is een verbintenis immers ‘een vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee of meer personen, krachtens welke de een jegens de ander verplicht is tot een prestatie, waartoe de ander gerechtigd is’.1

Het woord ‘prestatie’ of ‘presteren’ zou dus kunnen duiden op het nakomen van een verplichting op grond van een verbintenis. Deze betekenis van het woord ‘prestatie’ zou ook kunnen worden afgeleid uit andere gedeelten van afdeling 6.1.9 BW, met name de verzuimregeling. De term ‘prestatie’ valt in afdeling 6.1.9 BW voor het eerst in die verzuimregeling, in art. 6:81 BW om precies te zijn. Dat artikel koppelt het intreden van verzuim aan de tijd dat de prestatie uitblijft nadat zij opeisbaar is geworden. Volgens de Toelichting Meijers gaat het bij verzuim om een vertraging in de nakoming of een herstelbaar ondeugdelijke nakoming van een verbintenis.2 De verzuimregeling sluit in de daaropvolgende wetsartikelen telkens aan bij de woorden ‘nakoming van een verbintenis’ zoals die onder andere in art. 6:74 BW zijn terug te vinden. Te wijzen valt op art. 6:82-6:88 BW, waar, anders dan in art. 6:81 BW, steeds over ‘nakoming’ en ‘nakoming van een verbintenis’ wordt gesproken.

Het woord ‘prestatie’ valt na art. 6:81 BW pas voor het eerst weer in art. 6:89 BW. Daarna komt het nog een enkele keer voor. Art. 6:90 BW ziet specifiek op de prestatie strekkende tot aflevering van een zaak. Deze bepaling gaat dus uit van een beperktere opvatting van het begrip ‘prestatie’. Dit terwijl art. 6:91 BW, met betrekking tot het boetebeding, onder ‘prestatie’ ook de verplichting tot voldoening van een geldsom of ‘een andere prestatie’ schaart. Art. 6:91 BW gaat dus weer uit van een ruime definitie van het begrip prestatie, waar art. 6:89 BW dat begrip überhaupt niet nader duidt.

Deze analyse van de bewoordingen van de diverse wetsartikelen uit afdeling 6.1.9 BW laat zien dat het begrip ‘prestatie’ een algemene verbintenisrechtelijke connotatie kan worden toegedicht. Tegelijk is het beeld enigszins troebel door een weinig consistent gebruik van het begrip ‘prestatie’ in de verschillende wetsartikelen van afdeling 6.1.9 BW.

Volgt er nog iets uit het systeem van de wet? Art. 6:89 BW maakt als gezegd onderdeel uit van titel 1 van boek 6, genaamd ‘Verbintenissen in het algemeen’, en meer in het bijzonder van afdeling 9 daarvan, getiteld ‘De gevolgen van het niet nakomen van een verbintenis’. Art. 6:89 BW is opgenomen in par. 3 van afdeling 9. De paragraaf heeft als titel ‘Verdere gevolgen van niet-nakoming’. Het woordje ‘verbintenis’ komt daarin niet voor. De titel van de paragraaf leest, gelet op het woordje ‘verdere’ voorafgaand aan ‘gevolgen’, echter als een referentie aan de titel van de afdeling, waarin het woord ‘verbintenis’ wel voorkomt. De plaats van art. 6:89 BW wijst in dat opzicht in de richting van een ruim toepassingsbereik, dat zich uitstrekt tot alle verbintenissen.