5.5.5 De te dekken schade naar haar aard

De Richtlijn bepaalt dat het waarborgfonds materiële schade en lichamelijk letsel heeft te vergoeden. Deze schadesoorten moeten worden vergoed (ten minste) binnen de grenzen van de verplichte verzekering. Daaruit valt af te leiden dat de Richtlijn de lidstaten niet dwingt om onder de dekking van het waarborgfonds ook andere dan materiële schade en letsel te brengen. Vanuit deze optiek is er dus geen bezwaar vanuit communautair-rechtelijke hoek tegen dat het Duitse waarborgfonds, anders dan een verzekeraar, niet behoeft op te komen voor zuivere vermogensschade.1 Voor wat betreft de Nederlandse situatie is er anderzijds ook geen bezwaar tegen dat de Nederlandse wetgever het Waarborgfonds Motorverkeer ook een vergoedingsplicht oplegt voor vormen van zuivere vermogensschade in verband met een aansprakelijkheid als bedoeld in art. 3a Wam. De Richtlijn beoogt immers slechts minimumharmonisatie.

De verplichting om materiële schade te vergoeden kan door de lidstaten worden uitgesloten als zij is veroorzaakt door niet geïdentificeerde voertuigen, tenzij "het orgaan een vergoeding heeft betaald voor aanzienlijk lichamelijk letsel aan een slachtoffer van hetzelfde ongeval", aldus het derde lid van art. 10 van de Richtlijn. Heeft de onbekende aansprakelijke naast materiële schade ook aanzienlijk lichamelijk letsel toegebracht en is deze personenschade vergoed, dan dient deze materiële schade ook te worden vergoed, zij het dat de Richtlijn een 'franchise' van € 500 mogelijk maakt.

De formulering van de tweede volzin van het derde lid van art. 10 is niet geheel duidelijk, maar de Richtlijn lijkt te beogen dat ook de materiële schade moet worden vergoed die door andere (mede)slachtoffers wordt geleden die zelf geen aanzienlijk lichamelijk letsel hebben geleden. Daarop wijzen de woorden 'van hetzelfde ongeval', terwijl ook de ratio van de bepaling zulks lijkt mee te brengen. De bepaling van de tweede volzin van het derde lid van art. 10 is afkomstig uit de 5e Richtlijn en werd ingegeven door de overweging dat in een geval waarin naast materiële schade ook aanzienlijk lichamelijk letsel is veroorzaakt, aanmerkelijk minder gevaar voor fraude zou bestaan dan in gevallen waarin alleen van 'blikschade' sprake is.

Wat daarvan zij, deze ratio gaat ook op als naast het letselslachtoffer andere benadeelden slechts materiële schade lijden, hetgeen ervoor pleit ook de materiële schade te vergoeden van andere benadeelden bij hetzelfde ongeval dan degene die aanzienlijk letsel heeft opgelopen. Evenmin vereist de Richtlijn dat de letselslachtoffers zich in een motorrijtuig moeten bevinden.

Intussen is wel de vraag wat moet worden verstaan onder 'aanzienlijk lichamelijk letsel'. De Richtlijn geeft daaromtrent een enigszins onduidelijke aanwijzing. Art. 10 lid 3, laatste alinea van de Richtlijn bepaalt dat de voorwaarden waaronder van aanzienlijk letsel sprake is, in de nationale wetgeving of in de bestuurlijke bepalingen van de lidstaat van het ongeval dienen te worden omschreven. De toevoeging dat de lidstaten rekening kunnen houden met, onder andere, de vraag of het letsel in het ziekenhuis moest worden behandeld, geeft aanleiding tot de vraag of daarmee beoogd is aan te geven, dat de lidstaten niet bevoegd zijn strengere eisen te stellen, zoals bijvoorbeeld ziekenhuisopname gedurende een aantal dagen. De doelstellingen van de Richtlijn, met name die van slachtofferbescherming, lijken daaraan inderdaad in de weg te staan. In dit opzicht is voorts relevant, dat het oorspronkelijke Commissievoorstel in het geheel geen verduidelijking van het begrip 'aanzienlijk letsel' geeft en dat een amendement van het Europees Parlement waarin - om interpretatieproblemen te voorkomen - wordt gesproken over 'ziekenhuisverblijf, in de uiteindelijke tekst niet is overgenomen.

Ter illustratie: in België, waar het waarborgfonds in het algemeen geen materiële schade die door onbekenden is veroorzaakt vergoedt maar alleen wanneer deze gepaard gaat met aanzienlijk lichamelijk letsel, wordt blijkens art. 19bis - 13, § 3, derde alinea Belgische Wam, onder aanzienlijk lichamelijk letsel verstaan

In Duitsland wordt in § 12, Absatz 21311VG een uitwerking gegeven aan art. 10 lid 3 van de Richtlijn:

Schade aan zaken wordt dus met een eigen risico van € 500 vergoed, terwijl schade aan voertuigen alleen wordt vergoed indien zij gepaard gaat met dood van (enige) persoon of de aanzienlijke aantasting van lichaam of gezondheid van hetzij de schadevergoedingsgerechtigde, dan wel van een der inzittenden (waaronder kennelijk ook te begrijpen de niet tot schadevergoeding gerechtigde bestuurder). Wat echter moet worden verstaan onder 'erhebliche Verletzung des Kfirpers oder der Gesundheit' blijft onduidelijk.

In Frankrijk is volgens art. R.421 - 18Code des Assurances vereist dat het slachtoffer hetzij is overleden, dan wel zeven dagen in het ziekenhuis opgenomen is geweest, gevolgd door een tijdelijke invaliditeit van minimaal een maand, dan wel een blijvende van ten minste 10%.

De vraag wat moet worden verstaan onder aanzienlijk letsel is voor benadeelden van een ongeval in Nedrland dat is veroorzaakt door een onbekend gebleven voertuig van beperkt belang. Het Waarborgfonds Motorverkeer vergoedt immers - zij het met een eigen risico van € 250 - materiële schade veroorzaakt door onbekend gebleven aansprakelijken ongeacht of daarbij enig letsel is opgetreden. Art. 10 lid 3 van de Richtlijn leidde dan ook niet tot de noodzaak de Wam aan te passen.

Wanneer Nederlandse ingezetenen in een andere lidstaat een ongeval overkomt waarbij de aansprakelijke onbekend blijft, is de kwestie meer relevant. In dat geval kunnen zij een verzoek om schadevergoeding indienen bij het Nederlandse Schadevergoedingsorgaan, dat de schade zal behandelen op grond van de uitkeringsvoorwaarden van de lidstaat van het ongeval. Zie art. 25 van de Richtlijn en hierna, paragraaf 5.63.2.