17.1.6 De nauwe samenhang tussen "type" en omvang van de "monitoring-kosten" en de feitelijke aandeelhouders- en financieringsstructuur

Ondanks deze nuanceringen is naar mijn mening aannemelijk dat voor het opleggen van publicatieverplichtingen aan beursvennootschappen met als doel het tegengaan van "agency-problemen" binnen die vennootschappen — in beginsel — economische rechtvaardigingsgronden bestaan. Daarmee is echter (nog) niet gezegd dat de wijze waarop de huidige publicatieverplichtingen zijn vormgegeven dit doel ook op kosteneffectieve wijze bereikt of kan bereiken. Of daarvan sprake is zal in belangrijke mate afhangen van de feitelijke aandeelhouders- en financieringsstructuur van de beursvennootschap.1

Voor de omvang van de "monitoring-kosten" van individuele aandeelhouders of andere investeerders — speelt een belangrijke rol of sprake is van wijdverspreid of geconcentreerd aandelenbezit.2 De relatie tussen de spreiding van aandelenbezit en omvang van de "monitoring-kosten" is echter een complexe. Wijdverspreid aandelenbezit zal enerzijds namelijk leiden tot hogere kosten van "monitoring" van leidinggevenden.3 De "monitoring-kosten" per individuele investeerder zullen hoger zijn, evenals het risico op "free-rider" gedrag.4 Anderzijds leidt geconcentreerd aandelenbezit — in het bijzonder de aanwezigheid van een aandeelhouder met een controlerend belang — voor minderheidsaandeelhouders tot hogere kosten van "monitoring" van de relatie tussen leidinggevenden van de beursvennootschap en de controlerend aandeelhouder.5 Voor het bestaan van "monitoring-kosten" voor investeerders in beursvennootschappen met dergelijke controlerende aandeelhouders is de laatste jaren — terecht — meer aandacht ontstaan.6

De nauwe samenhang tussen de feitelijke aandeelhoudersstructuur van de beursvennootschap enerzijds, en het "type" en de omvang van de "monitoring-kosten" anderzijds, heeft tot gevolg dat het niet eenvoudig is in algemene zin conclusies te trekken over de optimale7omvang en vormgeving van de publicatieverplichtingen die het tegengaan van "agency-problemen" binnen beursvennootschappen tot doel hebben. Dat de optimale omvang van de op te leggen publicatieverplichtingen bij beursvennootschappen waarin een controlerend belang wordt gehouden per definitie lager zal zijn — hetgeen in het verleden door uiteenlopende auteurs gesuggereerd is — lijkt mij geen houdbare conclusie.8 Voor investeerders in dergelijke beursvennootschappen zullen weliswaar de kosten van "monitoring" van leidinggevenden van de beursvennootschap lager kunnen zijn. Daar staan echter de hogere kosten van het monitoren van activiteiten van de controlerende aandeelhouder tegenover. Investeerders in dergelijke vennootschappen hebben derhalve niet per definitie behoefte aan minder informatie, maar vooral aan andere informatie.9

In werkelijkheid zal tussen beursvennootschappen een grote mate van verscheidenheid (kunnen) bestaan wat de feitelijke aandeelhouders- en financieringsstructuur betreft. Daarvan kan ook sprake zijn bij beursvennootschappen binnen één en hetzelfde rechtstelsel. Ook dit heeft tot gevolg dat, binnen dat rechtstelsel, het niet eenvoudig kan zijn om tot de optimale omvang en vormgeving van de publicatieverplichtingen voor beursvennootschappen.10