4.2.2.2.4.2 Een objectief criterium

Dat het niet gemakkelijk kunnen demonteren of verplaatsen volstaat om een met de grond verbonden constructie als onroerend aan te merken, betekent dat een onlosmakelijke verbondenheid met de grond niet nodig is.1 Constructies waarvan op voorhand vaststaat dat ze te demonteren of te verplaatsen zijn, zoals demontabele huisvesting, kunnen daarom onroerend zijn. Ik acht dat ook wenselijk. Zoals A-G Jacobs terecht betoogt zou de eis van een onlosmakelijke verbondenheid ertoe leiden dat nagenoeg alle met de grond verbonden constructies roerend zouden zijn, terwijl de praktijk ook zou worden opgezadeld met de (voor juristen) complexe beoordeling of een met de grond verbonden constructie (technisch gezien) al dan niet kan worden gedemonteerd of verplaatst.2 Daarnaast, en dat is naar mijn mening een zwaarwegender argument, eist het beginsel van de fiscale neutraliteit dat soortgelijke goederen, die dus met elkaar concurreren, geen verschillende btw-behandeling krijgen. De unit- of modulaire bouw was oorspronkelijk hooguit goed genoeg voor echte noodhuisvesting, maar die tijd is voorbij. De kwaliteit van demontabele huisvesting doet inmiddels nauwelijks meer onder voor traditioneel gebouwde permanente huisvesting en het is aan de buitenkant ook niet altijd meer zichtbaar dat een gebouw uit units bestaat.3 Dat het modulair bouwen inmiddels niet meer alleen wordt toegepast bij het realiseren van tijdelijke huisvesting, maar ook bij de bouw van permanente huisvesting onderstreept dit.

Voor de vraag of demontabele constructies vast met de grond verbonden zijn, is de beoogde duur van de verbinding met de grond niet van doorslaggevende betekenis. Het Hof van Justitie heeft dit subjectieve criterium, conform de conclusie van A-G Jacobs4, nadrukkelijk afgewezen.5 Of een met de grond verbonden constructie gemakkelijk te demonteren of te verplaatsen is moet objectief worden beoordeeld.6 Aan de duur van de huurovereenkomst kent het Hof daarom geen doorslaggevende betekenis toe.7 Op dit punt wijkt de uitleg van het uniebegrip gebouw in het Maierhofer-arrest af van het Nederlandse civiele recht op grond waarvan gebouwen en werken reeds duurzaam met de grond verenigd (en dus onroerend) zijn indien zij naar aard en inrichting bestemd zijn om duurzaam ter plaatse te blijven (het zogenoemde ‘bestemmingscriterium’).8 Het Leichenich-arrest roept de vraag op of het Hof van Justitie niet langer een volledig objectief criterium hanteert, aangezien het hierin ook de duur van de huurovereenkomst alsmede het beschikken over een postadres, een telefoonaansluiting en een aansluiting op de nutsvoorzieningen van belang lijkt te achten voor de kwalificatie van een woonboot als een onroerend goed.9 Ik meen dat dit niet het geval is.10 Steun voor die opvatting is te vinden in r.o. 23 waarin het Hof van Justitie – onder verwijzing naar het objectieve ‘Maierhofer-criterium’ overweegt dat de woonboot vast met de rivierbodem en de oever is verbonden.11 Hieruit volgt dat aan de in r.o. 24 aan de orde komende (beoogde) duur van de huurovereenkomst alsmede het beschikken over een postadres, een telefoonaansluiting en een aansluiting op de nutsvoorzieningen geen doorslaggevende betekenis toekomt. Deze lezing ligt ook voor de hand, omdat het Hof van Justitie de zaak zonder conclusie van de A-G heeft berecht. Dit betekent dat (volgens het Hof van Justitie) geen nieuwe rechtsvraag aan de orde is (zie paragraaf 2.3.5.1). Van een afzwakking van het objectieve Maierhofer-criterium is naar mijn mening dan ook geen sprake. Die conclusie betekent niet dat de duur van een huurovereenkomst en het beschikken over een postadres, een telefoonaansluiting en een aansluiting op de nutsvoorzieningen in het geheel niet relevant zijn voor de kwalificatie van een goed als (on)roerend. Uit het Leichenich-arrest is naar mijn mening af te leiden dat het aanwijzingen zijn dat een constructie vast met de grond verbonden is.12