6.2.4 Niveau en inhoud van afsluiting van het primair onderwijs

Het schooladvies en de doorstroomtoets zijn gericht op de doorstroom van de leerling van het primair naar het voortgezet onderwijs. Zowel het schooladvies als de doorstroomtoets geven dan ook een oordeel over het niveau van de leerling in de vorm van een oordeel over welke vorm van voortgezet onderwijs geschikt is voor de leerling. Bij de totstandkoming van de Wbo in 1985 wenste de wetgever voor het basisonderwijs geen minimumniveaus vast te stellen waartoe de leerling door de basisschool wordt opgeleid.1 De wetgever beoogde hiermee te voorkomen dat het basisonderwijs werd belast met een selectiefunctie voor het voortgezet onderwijs. In 1992 besloot de wetgever om toch kerndoelen vast te stellen.2 Hierin wordt een beschrijving gegeven van kwaliteiten van leerlingen op het gebied van kennis, inzicht en vaardigheden.3 De basisschool dient er bij haar onderwijsactiviteiten naar te streven dat haar leerlingen deze kerndoelen behalen. Volgens de wetgever dragen de kerndoelen bij aan het verbeteren van de aansluiting tussen het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.4 Daarnaast zouden door de kerndoelen leerlingen van de verschillende basisscholen hetzelfde kernprogramma gaan doorlopen en het basisonderwijs beter controleerbaar worden.

De kerndoelen voor Nederlandse taal, rekenen en wiskunde zijn in 2010 nader ingevuld op basis van de zogenaamde referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen. Met het instellen van de referentieniveaus heeft de wetgever opnieuw onder andere beoogd om de doorstroom van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs te verbeteren. De kerndoelen waren niet voldoende helder en concreet waardoor scholen voor voortgezet onderwijs leerlingen met grote onderlinge niveauverschillen binnenkregen.5 Met de specifieker beschreven referentieniveaus zouden de basisscholen objectief kunnen vaststellen of het door de leerling bereikte beheersingsniveau van de Nederlandse taal of rekenen voldoende is voor een overstap naar een bepaalde vorm van voortgezet onderwijs. De wetgever erkent dat op het basisonderwijs leerlingen zitten met verschillende cognitieve capaciteiten. Niet elke leerling zal dan ook hetzelfde streefniveau behalen.

Door de wetgever is geen expliciete koppeling gemaakt tussen enerzijds het schooladvies en anderzijds de kerndoelen en referentieniveaus. Aangezien de basisschool de kerndoelen en referentieniveaus bij haar onderwijsactiviteiten dient te betrekken als aan het eind van het basisonderwijs te bereiken doelstellingen, kan niettemin aangenomen worden dat de school de mate waarin de leerling de kerndoelen en de referentieniveaus heeft behaald zal betrekken bij het schooladvies.6 Uit het leerling- en onderwijsvolgsysteem kan afgeleid worden welk referentieniveau Nederlandse taal, rekenen en wiskunde de leerling beheerst. Ten aanzien van de doorstroomtoets is een expliciete koppeling gemaakt met de referentieniveaus. De doorstroomtoets resulteert in een leerlingenrapport waarin een indicatie wordt gegeven van de beheersing van de referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen door de leerling.7