7.2.8.4 Andere risico’s huidige benadering

Naast de soms onduidelijke begrenzing van de controle door de strafrechter en de daaruit voortvloeiende vragen over verdeling van verantwoordelijkheden voor het waarborgen van het rechtsstatelijk gehalte van verschillende soorten op grondrechten inbreuk makend overheidshandelen, wordt hier nog op twee andere risico’s gewezen van de door de Hoge Raad gekozen benadering.

Ten eerste het risico waarop Buruma heeft gewezen dat de rechter via formele redeneringen wordt uitgenodigd de ogen te sluiten voor ernstige onvolkomenheden in een onderzoek dat, kort gezegd, nauw verband houdt met de vervolging tegen de verdachte. De aangelegde formele begrenzing nodigt niet uit tot kritisch nadenken. Een voordeel daarvan is de eenvoud, maar een nadeel kan zijn dat rechtsschendingen niet gezien en geredresseerd worden. Ten tweede bestaat bij het afbakenen van de taak van de zittingsrechter op basis van formele in plaats van op inhoudelijke gronden het risico dat de strafrechter de beantwoording van de vraag of in potentie op grondrechten van burgers inbreuk makend overheidshandelen aan zijn toetsing is onderworpen, in handen legt van de wetgever. Deze kan door bevoegdheden over te hevelen van een strafvorderlijk kader naar een kader waarin sprake is van de uitoefening van controlebevoegdheden, de uitoefening van die bevoegdheden aan het toezicht van de strafrechter op grond van art. 359a Sv onttrekken. Een en ander doet geen recht aan de zelfstandige verantwoordelijkheid van de rechterlijke macht voor het waarborgen van het rechtsstatelijk gehalte van de samenleving.