3.10.2 Onderscheid tussen Leistungen en Nichtleistungen

In paragraaf 2 is gebleken dat in het Duitse recht, in navolging van Wilburg en Von Caemmerer, een onderscheid wordt gemaakt tussen Leistungskondiktionen en Nichtleistungskondiktionen. Met een Leistungskondiktion kan de waarde van een Leistung (een prestatie) worden teruggevorderd. Met de Nichtleistungskondiktionen kunnen verrijkingen worden teruggevorderd die niet door een Leistung (prestatie) zijn ontstaan.

Het onderscheid tussen Leistungen en Nichtleistungen zou samenhangen met de functies die beide vorderingen zouden moeten vervullen in het systeem van het BGB. De Leistungskondiktion dient ertoe ontspoorde vermogensverschuivingen af te wikkelen. Zo kan een betaling die als gevolg van een vergissing of op grond van een nietigde overeenkomst is verricht, worden teruggevorderd met een Leistungskondiktion. De Nichtleistungskondiktion dient ertoe absolute rechten en andere exclusieve rechtsposities te beschermen. Dergelijke rechtsposities geven aan de rechthebbende bepaalde exclusieve bevoegdheden. Met een Nichtleistungskondiktion kan de verrijkingsschuldeiser vergoeding vorderen voor de onbevoegde uitoefening van deze bevoegdheden door de schuldenaar. Zo is alleen de rechthebbende op een merkenrecht exclusief bevoegd tot exploitatie van een merk. Met een Nichtleistungskondiktion kan de afdracht van de objectieve waarde van de exploitatie van het merk worden gevorderd. Deze waarde kan worden begroot op de marktwaarde van een licentie voor het gebruik van het merk.

De leer waarin onderscheid wordt gemaakt tussen Leistungskondiktionen en Nichtleistungskondiktionen en hun functies, staat bekend als de Trennungsleer.