I.3.3.5 Erbeinsetzung en rechtspraak

Het Drittbestimmungsverbot lijkt voor de erfstelling als een paal boven water te staan. De wettekst is overtuigend en alleen voor verkrijgingen op grond van een legaat of last gelden uitzonderingen.1 Toch bestaat er een praktische behoefte om, in de woorden van Hausmann/Hohloch:

‘Vertrauenspersonen des Erblassers bei der Festlegung der Person des Erben bzw. der Erben hinzuzuziehen.’2

Deze praktische behoefte heeft ertoe geleid dat in testamenten Auswahlentscheidungen aan derden zijn verleend, die vervolgens voor ophef bij nabestaanden hebben gezorgd en aanleiding gaven voor gerechtelijke procedures. Aan twee van deze procedures klampen vrijwel alle Duitse auteurs die § 2065 II BGB behandelen, zich vast.3 Het gaat om een geschil dat werd voorgelegd aan het Reichsgericht (RG 6 februari 1939)4 en om een geschil waarover het Bundesgerichtshof (BGH 18 november 1954)5 zich heeft uitgesproken. Beide uitspraken zien op de interpretatie van § 2065 II BGB. De uitspraak van het Reichsgericht hield een grote versoepeling van het Drittbestimmungsverbot voor erfstellingen in. Deze versoepeling is door de uitspraak van het Bundesgerichtshof weer enigszins afgezwakt.

Hieronder zal ik op beide uitspraken ingaan, omdat zij tot commotie in de literatuur hebben geleid:

‘Im Schrifttum sind die Auffassungen geteilt. Einige Stimmen haben sich dem Bundesgerichtshof angeschlossen. Überwiegend folgt man der Auffassung des Reichsgerichtes. Teilweise stimmt man mit dem Reichsgericht nur in der Tendenz überein und gestattet dem Dritten bei seiner Bestimmung eine Entscheidung nach dessen Ermessen, macht die Zulässigkeit derartiger Anordnungen aber von weiteren Voraussetzungen abhängig.’6

De nieuwsgierigheid wordt geprikkeld. Wat heeft het Reichsgericht precies georakeld ten aanzien van Drittbestimmung bij erfstellingen?