6.2 Algemeen kader van het bestuursrecht

Het bestuursrecht kent geen wettelijke algemene uitzonderingsbevoegdheid (waarvoor de aangewezen plaats overigens de Awb zou zijn; vergelijk art. 6:2 lid 2 BW in het civiele recht).1 Een dergelijke algemene bevoegdheid is ook niet op ongeschreven gronden in jurisprudentie of doctrine aanvaard. Illustratief is dat de meeste bestuursrechtelijke literatuur niet ervan rept.2 Wel geaccepteerd zijn specifiekere uitzonderingen, zoals contra-legemwerking van algemene beginselen van behoorlijk bestuur en het fiscaalrechtelijke leerstuk fraus legis – deze en meer voorbeelden komen later in dit hoofdstuk ter sprake.3

Dat een algemene billijkheidsuitzondering in het bestuursrecht niet is aanvaard, heeft van doen met de karakteristieken van dit rechtsgebied, waaronder de centrale positie van wetgeving (par. 6.2.1). Toch kwamen er rond 1990 uit de doctrine geluiden dat er een algemene, ongeschreven uitzonderingsbevoegdheid bestaat of zou moeten bestaan, en nog steeds hebben enkele auteurs die opvatting, hoewel zij niet de heersende leer verkondigen (par. 6.2.2). De bestuursrechter heeft andere middelen ter voorkoming van evident onbillijke beslissingen door strikte toepassing van wetgeving, die zijn behoefte aan uitzonderingen beperken (par. 6.2.3).