3.10.2 Het verleden, de Wet economische mededinging (WEM)

Tot 1998 was overtreding van de Wet economische mededinging (wEM) een economisch delict. De WEM uit 1956 was gericht tegen misbruik van concurrentiebeperkend gedrag, waarbij de betrokken gedragingen op verenigbaarheid met het algemeen belang werden getoetst. Het niet-aanmelden van een vastgelegd kartel en het handelen in strijd met een onverbindendverklaring door de Minister van Economische Zaken ten aanzien van een kartel (wegens strijdigheid met het algemeen belang) was een strafbaar feit.1

De strafrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht onder de WEM is nooit echt succesvol geweest.2 Dit valt te verklaren door het feit dat de strafrechtelijke handhaving niet werd gehanteerd als belangrijk instrument van wettelijk beleid.3 Het ging niet zozeer om handhaving maar om regulering.4

Mok karakteriseert de WEM als een door de centrale overheid (minister) toegepaste 'instrumentenwet' (een complete wet die de overheid instrumenten biedt om beleid te voeren), welke wet in beginsel een misbruiksysteem volgde met civielrechtelijke uitgangspunten (een mededingingsregeling in de WEM was een verbintenisscheppende rechtshandeling).5 Als gevolg van onverbindendverklaring en schorsing werd de civielrechtelijke werking van een mededingingsregeling weggenomen. Mok wijst er dan ook op dat strafrechtelijk gehandhaafde verboden secundair waren.6 Met de invoering van de Mededingingswet is afscheid genomen van de strafrechtelijke handhaving op grond van de WEM. Er werd door de wetgever primair gekozen voor bestuursrechtelijke handhaving van de Mededingingswet. Zie voor de verschillen tussen de Mededingingswet en de WEM ook § 5.2.2.