Einde inhoudsopgave
Burgerschap op orde (SteR nr. 66) 2024/3.2.1.2
3.2.1.2 Het Plan 1798: klassikaal onderwijs in godsdienst en zedekunde
Th.E.M. Wijte, datum 08-01-2024
- Datum
08-01-2024
- Auteur
Th.E.M. Wijte
- JCDI
JCDI:ADS977448:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Staatsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Plan van Algemeene Denkbeelden over het Nationaal Onderwijs, Maatschappij tot Nut van t Algemeen, 1796; zie: L. Bigot, ´Het Nut en het onderwijs´, in: Gedenkboek Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, Amsterdam: Sijthoff 1934 en W.W. Mijnhardt & A.J. Wichers, Om het algemeen volksgeluk. Twee eeuwen particulier initiatief 1784-1984, Edam: Maatschappij tot Nut van t Algemeen 1984.
J. Lenders 1988, p. 133; Van Locke (1632-1704) verschijnt als politiek filosoof het Essay Concerning human understanding (1690); Kop 2009, p. 47-51.
Douma 1922, p. 122.
G. Bolkestein, ’De Voorgeschiedenis van het Middelbaar Onderwijs 1796-1863’, in: Uitgaven van de A.V.M.O.-II, Amersfoort: Van Amerongen 1914, p. 36; vgl. C.H.E. de Wit, De strijd tussen aristocratie en democratie in Nederland 1780-1848, (diss. UvA), Heerlen: Winants 1965.
Artikel 92 Staatsregeling; vgl. A.J.H. van Ette, Onze ministers sinds 1798, Alphen a/d Rijn: Samsom 1948. Van Kooten is binnen korte tijd opgevolgd door J.H. van der Palm.
Lenders 1988, p. 37, 166; vgl. N. Bakker e.a., ‘L.O. en de vorming tot burgerschap in de negentiende eeuw’, in: Tot burgerschap en deugd. Volksopvoeding in de 19e eeuw, Hilversum: Verloren 2006 en Boekholt & De Booy 1987, p. 96.
Douma 1922, p. 121.
Hoewel in 1796 gereed, verschijnt het Plan pas in 1798, aan de vooravond van de advisering van de door de Nationale Vergadering ingestelde Commissie van onderzoek ter voorbereiding van de Staatsregeling van 1798.1 In het Plan is voorgesteld om in de eerste klas Godsdienst en in de tweede en derde klas Godsdienst en zedekunde te onderwijzen. In de tweede en derde klas wordt bij het onderwijs ook de Staatsregeling van 1798 betrokken.2 De Maatschappij pleit voor klassikaal onderwijs en coëducatie: alle vakken zijn voor de meisjes even hard nodig als voor de jongens. Daarenboven dienen deze leerlingen kennis op te doen van de staatsopvattingen van de filosoof John Locke.3 Het voorstel om de Staatsregeling klassikaal te onderwijzen is ingegeven door de noodzaak tot het vormen van een eenheidsstaat, waarin ieders participatie en integratie een grote rol speelt.4 Intussen is door de Nationale Vergadering een Agent van Nationale Opvoeding, Van Kooten5, benoemd voor de bevordering van burgerschap op de nationale volksschool. De Maatschappij bepleit de invoering van zéér kindgericht en klassikaal nationaal volksonderwijs dat acht jaren omvat.6 Over middelbaar onderwijs (als ‘bijzonder onderwijs’) is met korte passages volstaan. Dit blijft in particuliere handen en is niet verplicht.7