3.7.4 Prestatie bij gebrek in zowel AB als BC

Wanneer zowel AB als BC gebrekkig is, wordt gesproken van een ‘dubbel manco’. Lange tijd heeft als heersende leer gegolden dat A een directe aanspraak tegen C heeft. Zo wordt voorkomen dat twee keer een vordering moet worden ingesteld; B hoeft niet eerst van C terug te vorderen en vervolgens aan A terug te geven. Ook het BGH heeft in het verleden beslist dat A rechtstreeks van C kan terugvorderen.1

A heeft echter aan B willen nakomen, en B aan C. Daarom zou men verwachten dat wanneer de uitkomst uit het Leistungsbegrip wordt afgeleid, A van B en B van C kan terugvorderen. De bedoeling die A ten opzichte van B, aan wie hij een Leistung heeft verricht, is immers niet verwezenlijkt, net als B’s bedoeling ten opzichte van C. Ook de gedachte dat A alleen risico’s ten aanzien van B heeft geaccepteerd voert tot deze uitkomst. Daarom wordt tegenwoordig ook wel verdedigd dat A van B kan terugvorderen.2

De meeste auteurs redeneren dat B verrijkt is doordat hij als gevolg van A’s prestatie een Leistungskondiktion tegen C heeft verkregen. Wij zagen hierboven dat B aan A in natura moet teruggeven wat hij heeft ontvangen.3 A heeft daarom recht op overdracht van de vordering die B uit hoofde van §812 heeft op C; A heeft een ‘Kondiktion der Kondiktion’. Ook het BGH heeft in zijn latere jurisprudentie geoordeeld dat A een ‘Kondiktion der Kondiktion’ heeft.4 Dat betekent echter dat A nu niet alleen de risico’s draagt die kleven aan de vordering van A tegen B, maar ook de risico’s die kleven aan de vordering van B tegen C. Anders gezegd, A draagt niet alleen het risico dat B failiet gaat of verweren kan voeren tegen de vordering van A, maar ook het risico dat C failliet gaat en verweren kan voeren tegen de vordering van B. In de benadering van het BGH kan A alleen met succes van C terugvorderen als noch B noch C failliet is en verweren kan voeren.5

Een kleine groep auteurs verdedigt dat A een vordering op B heeft die aanspraak geeft op vergoeding van de waarde van A’s prestatie, in plaats van een aanspraak op overdracht van de vordering die B heeft tegen C.6 Doordat A een vordering heeft tegen B tot waardevergoeding, draagt A niet langer het risico dat C failliet gaat of verweren kan voeren tegen de vordering van B. In deze benadering wordt aangenomen dat B is verrijkt door de ontvangst van A’s prestatie. Weliswaar heeft C de prestatie van A feitelijk ontvangen, maar deze ‘ontvangst moet worden toegerekend aan B, omdat B een aanwijzing heeft gegeven aan A.