2.6 De invloed van Europees recht

Volgens Van Olffen en Rensen is bijna de helft van het Nederlandse vennootschapsrecht gebaseerd op Europese regelgeving.1 Met name een groot deel van het effectenrecht dat van toepassing is op beursvennootschappen komt voort uit een ‘federaal’ Europees effectenrecht.2 Die regels bestaan veelal uit Europese richtlijnen. Op basis van de artikelen 50 lid 1 en 50 lid 2 sub g VWEU kunnen richtlijnen worden vastgesteld teneinde respectievelijk (1) de vrijheid van vestiging te verwezenlijken en (2) waarborgen te coördineren welke worden verlangd van rechtspersonen om de belangen te beschermen zowel van de deelnemers in die rechtspersonen als van derden, teneinde die waarborgen gelijkwaardig te maken. Deze richtlijnen hebben geen directe werking ten aanzien van ingezetenen van lidstaten van de Europese Unie, maar moeten door die lidstaten in nationale wetgeving worden omgezet.3 Sinds 1968 is een grote verscheidenheid aan Europese richtlijnen geïntroduceerd. Deze richtlijnen zien op de harmonisatie van het vennootschapsrecht in de verschillende lidstaten. Zij zijn in de loop der tijd veelal gewijzigd of ingetrokken en vervangen. De Eerste EEG-richtlijn uit 1968, de Tweede EEG-richtlijn uit 1976, de Derde EEG-richtlijn uit 1978, de Zesde EEG-richtlijn uit 1982, de Tiende EEG-richtlijn uit 2005 en de Elfde EEG-richtlijn uit 1989 zijn inmiddels ingetrokken en vervangen door een nieuwe overkoepelende Richtlijn (EU) 2017/1132 van 14 juni 2017 aangaande bepaalde aspecten van het vennootschapsrecht (hierna: de Richtlijn Vennootschapsrecht). De Vierde EEG-richtlijn uit 1978 en de Zevende EEG-richtlijn uit 1983 zijn ingetrokken en vervangen door Richtlijn 2013/34/EU van 26 juni 2013 betreffende de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen, zoals gewijzigd bij Richtlijn 2014/95/EU van 22 oktober 2014 tot wijziging van Richtlijn 2013/34/EU met betrekking tot de bekendmaking van niet-financiële informatie en informatie inzake diversiteit door bepaalde grote ondernemingen en groepen (hierna: de Verslaggevingsrichtlijn). De Twaalfde EEG-richtlijn uit 1989 is ingetrokken en vervangen door Richtlijn 2009/102/EG van 16 september 2009 inzake het vennootschapsrecht betreffende eenpersoonsvennootschappen met beperkte aansprakelijkheid. De Achtste EEG-richtlijn uit 1984 is ingetrokken in 2006. Een aantal richtlijnvoorstellen zijn overigens nooit aangenomen, zoals de voorstellen voor de Vijfde EEG-richtlijn uit 1972 en een ontwerp voor een Negende EEG-richtlijn uit 1984.4

In aanvulling op de hiervoor genoemde vennootschapsrechtelijke regelingen, zijn bepaalde onderwerpen geregeld in verordeningen, die – anders dan richtlijnen – direct van toepassing zijn op ingezetenen van de lidstaten van de Europese Unie. Deze verordeningen hadden tot voor kort betrekkelijk weinig invloed op het Nederlandse ondernemingsrecht. Dat is, met name voor beursvennootschappen, sinds enkele jaren veranderd door de inwerkingtreding van de Verordening Marktmisbruik en de Prospectusverordening. De Verordening Marktmisbruik is sinds 3 juli 2016 van toepassing op uitgevende instellingen (waaronder beursvennootschappen).7 Daarmee zijn artikel 5:25i Wft (oud) en de artikelen 5:53-5:67 Wft (oud), die allemaal hun pendant in de Verordening Marktmisbruik kennen, vervallen.8 De Verordening Marktmisbruik bevat bepalingen die handel met voorwetenschap, wederrechtelijke mededeling van voorwetenschap en marktmanipulatie verbieden.9 Verder bevat deze verordening onder andere regels over de openbaarmaking van voorwetenschap, een safe harbour-regeling voor inkoopprogramma’s en stabilisatie van effecten, marktpeilingen en transacties door leidinggevenden. Als aanvulling op de Verordening Marktmisbruik zijn verschillende uitvoeringsverordeningen en gedelegeerde verordeningen gepubliceerd, die meer concrete regels geven voor specifieke onderwerpen.10 De Prospectusverordening harmoniseert de regels die zien op het prospectus dat dient te worden gepubliceerd voor het aanbieden van effecten aan het publiek of het toelaten van effecten tot de handel op een gereglementeerde markt.11 Het doel van de Prospectusverordening is om het ophalen van geld op de kapitaalmarkt door ondernemingen te vergemakkelijken, terwijl het prospectus voldoende informatie aan de belegger verschaft om deze een verantwoorde beleggingsbeslissing te laten nemen.12 Ten behoeve van de inwerkingtreding van de Prospectusverordening per 21 juli 2019 zijn de nationale bepalingen die uitvoering gaven aan de oude prospectusrichtlijn, zoals opgenomen in hoofdstuk 5.1 Wft, vervallen en is er een nieuw hoofdstuk 5.1 Wft vastgesteld.13 Hierin zijn thans nog vier artikelen te vinden waar zaken in zijn geregeld die niet direct uit de Prospectusverordening voortvloeien. Ook zijn enkele aangrenzende besluiten aangepast. Deze wijzigingen zijn geregeld in de Wet implementatie prospectusverordening en het Besluit implementatie prospectusverordening, die beide in werking traden op 21 juli 2019.14