Einde inhoudsopgave
Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/13.8.5.3
13.8.5.3 Enige algemeen bekende vormen
mr. P.H.L.M. Kuypers, datum 29-02-2008
- Datum
29-02-2008
- Auteur
mr. P.H.L.M. Kuypers
- JCDI
JCDI:ADS414418:1
- Vakgebied(en)
Internationaal privaatrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Kropholler, EZPR, p. 238, nr. 54; Westenberg, WPNR (5846), 1987, p. 569; CA Noumea 12 augustus 1982, Serie D I-17.1.2.-B 25; Rb. Rotterdam 14 december 1984, S&S 1988, 18, NIPR 1988, 327; Rb. Rotterdam 24 augustus 1990, S&S 1992, 14, NIPR 1992, 279; Rb. Rotterdam 17 juni 1994, S&S 1994, 115, NIPR 1995, 289; Rb. Rotterdam 2 september 1994, NIPR 1995, 290; Rb. Rotterdam 29 januari 1998, NIPR 2000, 208; Rb. Rotterdam 22 oktober 1998, S&S 1999, 80, NIPR 1999, 292; Rb. Rotterdam 16 mei 2002, NIPR 2003, 56; Cour de Cassation lère ch. civ. 3 december 1991, Rev. Crit. 1992, p. 340.
Rb. Rotterdam 16 maart 2005, NIPR 2006, 60.
Rb.Rotterdam 7 februari 2007, NIPR 2007, 154.
Rb. 's-Gravenhage 8 augustus 1990, NIPR 1992, 267; anders: Van Houtte, Europese IPR-Verdragen, p. 55.
Hof 's-Hertogenbosch 26 oktober 1994, NIPR 1995, 261. Overigens meen ik dat het Hof hier niet daadwerkelijk onderzocht heeft of aan de voorwaarden is voldaan. Een dat verwijzing naar gedeponeerde algemene voorwaarden in de offerte en facturen kan een algemeen bekende wijze zijn.
Kropholler, EZPR, p. 300, nr. 61; Verheul, Rechtsmacht, Deel 1, p. 100; Reiser, Gerichtsstandsvereinbarungen, p. 57.
Rb. Amsterdam 16 januari 1991, NIPR 1991, 465; Rb. Breda 30 maart 1993, zaak (rolnummer) 3623/92, (Chroomlederfabriek Schenkers BV/Hartjes Gesellschaft mbH), n.g.; Rb. Rotterdam 22 november 2001, NIPR 2002, 130 (papierhandel); Hof Arnhem 16 januari 2007, NIPR 2007, 136 (veevoeder).
Rb. Arnhem 14 september 2005, NIPR 2006, 139.
Kropholler, EZPR, p. 300, nr. 61; Killias, Festschrift fik Kurt Siehr, p. 76; HvJ EG 20 februari 1997, zaak C-106/95, MSG/Les Gravières, Jur. 1997, p. 1-940, NJ 1998, 565, r.o. 20; CA Parijs 30 november 1988, Clunet 1990, p. 153; CA Parijs 14 december 1988, Clunet 1990, p. 157.
Rb. Zutphen 16 maart 1989, NIPR 1991, 240; Hof 's-Hertogenbosch 26 oktober 1994, NIPR 1995, 261; anders: Rb. Roermond 14 april 1988, NIPR 1989, 140 en de Heer, NIPR 2000, p. 157 voor de internationale expeditiebranche; Rb. Rotterdam 22 november 2001, NIPR 2002, 130 (papierhandel); Rb. Haarlem 24 januari 2007, NIPR 2007, 145; HvB Antwerpen 8 juni 2006, zaak 2005/AR/1773, (Tuba Turbinen und Anlagen Technik/Gasturbines Expertise and Maintenance), n.g.
HvJ EG 20 februari 1997, zaak C-106/95, MSG/Les Gravières, Jur. 1997, p. 1-940, NJ 1998, 565, r.o. 20; Rb. Maastricht 7 juni 1990, NIPR 1992, 272; Rb. Haarlem 22 december 1998, NIPR 1999, 84.
AG Lenz voor HvJ EG 29 juni 1994, zaak C-288/92, Custom/Stawa, Jur. 1994, p. 1-2913, NJ 1995, 221, par. 107.
Rb. Maastricht 7 juni 1990, NIPR 1992, 272; anders: Rb. Rotterdam 22 november 2001, NIPR 2002, 130; zie ook volgende noot.
Rb. Arnhem 24 december 1992, NIPR 1993, 300; anders: Hof 's-Hertogenbosch 26 oktober 1994, NIPR 1995, 261; Hof 's-Hertogenbosch 11 januari 2000, rolnr. C 99/395, http://www.rechtspraak.nl, LJN AA 9598; Rb. Rotterdam 8 juni 2000, NIPR 2000, 312; Rb. Rotterdam 22 november 2001, NIPR 2002, 130 (papierhandel); Rb. Rotterdam 16 maart 2005, JBPr 2005, 59 (vervoer).
Vlas, Rechtsvordering, Verdragen & Verordeningen, suppl. 292 (maart 2004), p. A-a - 484-488.
Rb. Amsterdam 10 februari 1993, NIPR 1994, 159.
Hof Amsterdam 25 april 1985, NJ 1986, 557, NIPR 1985, 475.
Hof Amsterdam 25 april 1985, NJ 1986, 557.
Welke vormen zijn algemeen bekend in internationale handelsbranches? In ieder geval is het cognossement in het internationale vervoer algemeen bekend.1 Ook een ticket in het internationale vervoer met een verwijzing naar algemene voorwaarden met een forumkeuze is een algemeen bekende vorm.2 Onbekend is de vorm waarbij tevoren (een half jaar) cognossementsvoorwaarden voor het (zee)vervoer worden toegezonden zonder voor het (zee)vervoer een cognossement af te geven.3
Een verwijzing in de offerte en de opdrachtbevestiging naar gedeponeerde algemene voorwaarden is op het gebied van aanneming van werk gebruikelijk en algemeen bekend.4 In de internationale (vracht)autohandel is volgens het Gerechtshof te 's-Hertogenbosch een verwijzing naar gedeponeerde algemene voorwaarden echter niet algemeen bekend.5 De wijziging van het EEX heeft mede tot doel gehad een forumkeuze in het internationale handelsverkeer door een eenzijdige orderbevestiging (die niet wordt weersproken) mogelijk te maken.6 De enkele verwijzing in een schriftelijke orderbevestiging achteraf naar de bevoegde rechter die zonder protest wordt behouden, is echter niet steeds aanvaardbaar als een algemeen bekende wijze van totstandkoming in de internationale handel. Deze vorm is niet in alle handelsbranches aanvaard.7 De clausule `Gerichtsstand ist ...' is daarentegen in Nederland en Duitsland wel een algemeen gebruikelijke vorm:8 Een factor van belang lijkt of de wederpartij de forumkeuze kende of kon kennen, omdat de algemene voorwaarden aan de wederpartij bekend konden zijn. Een mondelinge overeenkomst gevolgd door een schriftelijke bevestiging met forumkeuze die zonder protest wordt behouden zal echter in de regel een geldige vorm zijn.9 Daaruit volgt dat ook het verzenden van facturen (na het sluiten van de overeenkomst) met een forumkeuze en niet protesteren door de wederpartij geen algemeen bekende wijze is 10 Ook deze mogelijkheid kan echter in sommige handelsbranches leiden tot een geldige forumkeuze.11Ik denk in het bijzonder aan overeenkomst die snel gesloten worden in een branche die gebruikelijke voorwaarden kent. Een factor van belang is voorts de eventuele vermelding van de forumkeuze op de factuur. Een combinatie van beide vormen is mogelijk en zal eveneens tot een geldige forumkeuze kunnen leiden. Over beide vormen kan men naar mijn mening niet in algemene bewoordingen spreken. Veel zal afhangen van de gewoonten ter plaatse waar partijen hun woonplaats hebben, de gewoonten in de branche, etc.12
Veelvuldig komt het voor dat één van de partijen voor of bij het sluiten van een overeenkomst naar algemene voorwaarden verwijst die een forumkeuze bevatten. De wederpartij protesteert hiertegen niet en vraagt de algemene voorwaarden niet op. Het is aan de wederpartij om naar de algemene voorwaarden te vragen.13 Deze wijze is algemeen bekend, hoewel de wederpartij de algemene voorwaarden niet kende:14
Deze vorm laat een mondeling gesloten forumkeuze toe, mits aan de voorwaarden van art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag is voldaan. Ik ken echter geen branche waarin deze vorm algemeen bekend is en doorgaans in acht wordt genomen. Dat verbaast niet, omdat een forumkeuze meestal geen brandende kwestie zal zijn die in onderhandelingen uitdrukkelijk ter sprake komt.
Voor (kunst)veilingen geldt een afwijkende algemeen bekende vorm15 (die partijen kennen of geacht worden te kennen). Bij veilingen plegen de veilingvoorwaarden te worden vermeld in de catalogus,16 te worden voorgelezen voor de veiling en te zijn aangeplakt17 of te worden vermeld op het formulier waarop de aanbetaling is bevestigd.18 Deze vormen dienen mijns inziens als algemeen bekend te worden beschouwd.