Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/6.2.1:6.2.1 Documentenonderzoek

Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/6.2.1

6.2.1 Documentenonderzoek

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Zoals in hoofdstuk 3 besproken, worden documenten die door de asielzoeker zijn overgelegd standaard gecontroleerd door de AVIM of KMar. Daarnaast kunnen documenten voor nader onderzoek naar Bureau Documenten van de IND worden gestuurd. De AVIM en de KMar doen vooral onderzoek naar technische kenmerken van documenten. Bureau Documenten doet ook onderzoek naar andere (zogenoemde tactische) aspecten, bijvoorbeeld of een handtekening op een document wel afkomstig is van de bevoegde autoriteiten. In de meeste gevallen zijn de IND-medewerkers van de uitkomst van het documentenonderzoek op de hoogte als zij aan het eerste gehoor beginnen. Als de asielzoeker zijn identiteit en herkomst kan onderbouwen met authentiek bevonden documenten heeft hij deze feiten voldoende aannemelijk gemaakt. De medewerkers van de IND hebben een blind vertrouwen in het documentenonderzoek, vooral als het resultaat van het onderzoek wijst op vervalste documenten:

R: […] Als ze zeggen: het is vervalst, dan is het vervalst, klaar, einde discussie.

Over het algemeen zeggen medewerkers van de IND genoegen te nemen met de uitkomst van dit onderzoek:

I: Welke instrumenten verschaffen volgens jou de meeste zekerheid over de feiten, of de elementen?

R: Vooral documenten die door de KMar zijn beoordeeld. Dat geeft meer zekerheid dan een herkomstonderzoek. Een herkomstonderzoek kun je ook uit

je hoofd leren.

I: En een document?

R: Dat wordt goed nagekeken. De kans dat een vervalst document er niet uit wordt gehaald, is denk ik heel klein. Op vragen kun je altijd een antwoord op geven, ondanks dat het niet waar is. Ik denk dat documenten, mits goed nagekeken, wel betrouwbaar zijn. 1

In het geval documenten door de KMar of AVIM echt worden bevonden, kan de hoormedewerker toch besluiten om aanvullend onderzoek te doen naar de herkomst van de asielzoeker. De KMar en AVIM controleren documenten immers uitsluitend op technische kenmerken. Daarmee wordt bijvoorbeeld de situatie dat een asielzoeker op de zwarte markt een echt document heeft verkregen maar met daarin een andere identiteit, niet ondervangen.

R: Omdat het kan verschillen en wij hebben veel meer kennis van landen dan zij. Zij kijken naar formaliteiten. Als jij een paspoort hebt, het is goed bevonden door de KMar, dan kom je uit dat land. Voor ons hoeft dat niet zo te zijn. 2

Het kan ook voorkomen dat een medewerker van de IND ambtshalve bekend is dat de asielzoeker beschikt over de kenmerken die zijn neergelegd in een risicoprofiel. Ook dan kan deze besluiten tot nader onderzoek. Of dat in de praktijk ook altijd gebeurt is maar de vraag:

R: Er zijn wel risicoprofielen. Als iemand een bepaalde taal wel of niet spreekt of uit een bepaald land komt: let dan hierop.

I: Is het dan nog wel jou keuze om wel of niet dat uitgebreidere herkomstonderzoek te doen? Of is dat iets dat een noodzakelijk gevolg is van dat iemand binnen zo’n risicoprofiel valt.

R: Het zou een gevolg moeten zijn, maar dat is het niet altijd moet ik zeggen. Dus..

I: Dus het is wel een soort van keuze?

R: Mmjaa.

I: Staat er bijvoorbeeld op intranet dat je in alle gevallen waarin iemand onder een risicoprofiel valt je extra onderzoek moet doen?

R: Er wordt wel van je verwacht dat je het weet. Dat je op basis van die en die informatie herkomstonderzoek doet.

I: En wordt dat gecontroleerd?

R: In principe niet.3

Documentenonderzoek geeft niet noodzakelijkerwijs uitsluitsel over de exacte herkomst van de asielzoeker. Ook doen de AVIM en KMar geen uitspraak over de vraag of de persoon wiens foto op het document staat, ook daadwerkelijk de asielzoeker is:

R: Ja, ik kijk wel altijd even naar de foto. Documenten kunnen wel echt zijn bevonden, maar bij de KMar kijken ze natuurlijk niet of de foto overeenkomt met degene die hem overlegt. En, ja. Ik check dat wel even ja.

I: Je kunt ook gelaatstrekonderzoek4 laten doen toch?

R: Ja, als ik twijfel zou hebben had ik dat kunnen laten doen, maar die had ik bij hem niet. Ik kijk even naar de stand van de wenkbrauwen en hij had ook die moedervlek. Zijn gezicht op de foto was wat breder, dus daarom stel ik die vraag ook. Hij keek me toen recht aan, om dat dan te checken.5

De medewerkers van de IND vertrouwen kortom op de resultaten van het documentenonderzoek, maar gaan er niet automatisch vanuit dat een echt bevonden document garantie geeft dat de documenten ook toebehoren aan de asielzoeker. De exacte herkomst staat wordt daardoor volgens IND-medewerkers niet onomstotelijk vastgesteld.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.