9.2.3 Ministeriële koersdocumenten

De koersdocumenten van minister Van der Hoeven (2004) gaan ervan uit dat het aan de scholen is om bij de uitvoering van de maatschappelijke opdracht hun grenzen te trekken.1 Hierin kan Veugelers zich niet vinden. Hij verwacht van de overheid meer sturing door een burgerschapstype te formuleren, door aan te geven hoe het onderwijs daaraan aandacht dient te besteden en door daarvoor ruimte te scheppen. Het aandacht vragen voor de maatschappelijke opdracht lukt nog wel, maar van het ruimte scheppen ziet Veugelers weinig terechtkomen.2 Vooral de verzuiling zit hem dwars. Die werkt belemmerend op de uitvoering van de pedagogische opdracht: ‘De vrijheid van onderwijs laat de overheid weinig ruimte voor het cultuurbeleid in het onderwijs’.3 Hij zou de democratic and moral education meer ruimte willen geven voor versterking van de leerlingenparticipatie en de voorbereiding op de maatschappelijke participatie.4 Dan kunnen waarden als autonomie een grotere politieke nadruk krijgen. Hij voegt daaraan toe: ‘Ondanks de vrijheid van inrichting is het de overheid die leerplannen goedkeurt en daarmee immense controle op het curriculum uitoefent’5 en ‘in weerwil van alle autonomie-retoriek neemt de controle van de overheid op het curriculum onder het mom van kwaliteitszorg toe’.6

In overwegende mate gaan de opvattingen over burgerschap in de richting van het door de overheid laten vastleggen van de doelbepaling, met daarnaast een schooleigen invulling. Dat de vorming tot goed burgergericht op inclusie, democratie, rechtsstaat, participatie-toegesneden (leer)doelen vraagt, mag bekend zijn. De leerdoelen moeten uitgaan van mens- en maatschappijvisies die aansluiten bij de beginselen van de democratische rechtsstaat en de plurale samenleving.7