6.11.6 Toezicht op publicatieplicht

De Belastingdienst houdt toezichtop naleving van anbi-voorwaarden door anbi’s, met inbegrip van de publicatieplicht. Niet-nakoming van de publicatieplicht kan – evenals die van andere anbi-voorwaarden – leiden tot verlies van de anbi-status. Het anbi-team1 geeft de mogelijkheid om omissies te herstellen maar zal de status intrekken als van die gelegenheid geen gebruik wordt gemaakt.2 Uit de praktijk blijkt dat omissies op het gebied van de publicatieplicht nagenoeg altijd na een oproep daartoe worden hersteld door de betreffende instelling, aldus de staatssecretaris in zijn beantwoording van Kamervragen op 29 mei 2018.3 De controle bij 7644 niet-religieuze anbi’s op de publicatieplicht in de periode 1 januari 2014 tot 31 maart 2018 heeft geleid tot 1446 intrekkingen.4 De reden van de intrekking was veelal dat de instellingen waren opgeheven dan wel in liquidatie waren. In de periode 1 januari 2016 – toen de publicatieplicht voor religieuze instellingen inging – tot 31 maart 2018 zijn bij de controle van 2955 religieuze anbi’s 1139 omissies geconstateerd.5 Het toezicht op de publicatieplicht heeft in die periode tot 1 intrekking geleid omdat ondanks herhaalde waarschuwingen niet werd voldaan aan de publicatieplicht.6 De overige omissies zijn wel hersteld of er was op dat moment nog overleg over het herstel aan de gang.

Volgens het Reformatorisch Dagblad van 4 februari 2019 heeft de Belastingdienst aan de PKN gemeld dat een aanzienlijk aantal gemeenten en diaconieën hun anbi-verplichtingen niet op orde had en daarmee de anbi-status dreigde te verliezen.7 Het ging met name om het publiceren van de jaarcijfers en de hoofdlijnen van het actuele beleidsplan op de eigen website. Binnen de Rooms-Katholieke Kerk waren 35 parochies daarover aangeschreven. In mei 2019 berichtte het Nederlands Dagblad dat 11 van deze parochies weer aan de anbi-eisen voldeden.8 Verder voldeden op een tiental na alle 1650 bij de PKN aangesloten gemeenten en diaconieën hieraan (in totaal 3300 instellingen). De kerken die in gebreke waren gebleven, kregen van de Belastingdienst een brief met uitleg welke acties ze binnen enkele weken moesten ondernemen om de anbi-status veilig te stellen, aldus het nieuwsbericht in het Nederlandse Dagblad. Het Reformatorisch Dagblad meldde in juli 2019 dat de aangeschreven kerken wat betreft de publicatieplicht hun zaakjes op orde hadden en dat kleinere kerkverbanden, zoals de Gereformeerde Gemeenten en de Hersteld Hervormde Kerk, zich beter van hun publicatieplicht hadden gekweten.9 De publicatie verschilt volgens dit dagblad per kerkverband. Terwijl het ene kerkgenootschap een centrale webpagina met de jaarrekeningen van alle gemeenten (zelfstandige onderdelen) hanteert, vindt de publicatie bij een ander kerkgenootschap per lokale gemeente. Het ene kerkverband kent een gezamenlijk beleidsplan, maar binnen het andere kerkverband hebben de gemeenten hun eigen beleidsplan, aldus het Reformatorisch Dagblad.