A.1.6 Hughes De Lasteyrie du Saillant

In de zaak Hughes de Lasteyrie du Saillant stond een aandeelhouder centraal die vanuit Frankrijk naar België emigreerde. In de Franse wetgeving was een bepaling opgenomen op grond waarvan belastingplichtigen bij emigratie uit Frankrijk een heffing werd opgelegd over niet-gerealiseerde vermogenswinsten (de in de aandelen begrepen meerwaarde). In casu ging het om een aanmerkelijk belang in een Franse vennootschap. Mits voldoende waarborg was verschaft, was betaling van de heffing uitgesteld totdat de winsten zouden zijn gerealiseerd. Onder voorwaarden kon de belastingplichtige uitstel van betaling en na vijf jaar kwijtschelding verkrijgen. Hiervoor mocht geen verboden handeling (zoals vervreemding van de aandelen) plaatsvinden binnen een periode van vijf jaar ten minste indien afdoende zekerheid wordt gesteld en een fiscale vertegenwoordiger wordt aangewezen in Frankrijk.

Het HvJ oordeelde dat de heffing over een latente waardevermeerdering bij emigratie een ongerechtvaardigde belemmering inhield van de vrijheid van vestiging en concludeerde strijdigheid met het Unierecht. Doorslaggevend hierbij waren de strikte voorwaarden die werden gesteld om uitstel van betaling te verkrijgen en de wijze waarop uitstel van betaling werd verkregen. Dit uitstel diende te worden aangevraagd en trad dus niet automatisch in werking. Belangrijk was ook de waarborg welke uit zichzelf een belemmerende werking had door het genot van het als waarborg verstrekte vermogen van de belastingplichtige te onthouden.

Het beoogde doel, het vermijden dat een belastingplichtige zijn fiscale woonplaats tijdelijk verplaatst met als enige doel te ontsnappen aan Franse belastingheffing, kan ook worden bereikt met minder vergaande belemmerende maatregelen die specifiek betrekking hebben op het risico van tijdelijke overbrenging. Een algemeen vermoeden van belastingfraude of belastingontwijking kan niet worden gebaseerd op het feit dat de woonplaats is verplaatst naar een andere lidstaat. Het feit dat de belastingschuldige onder voorwaarden uitstel van betaling zou kunnen verkrijgen (en na vijf jaar eventueel kwijtschelding) deed aan deze conclusie niets af.

De Franse regeling vertoonde grote overeenkomsten met de Nederlandse systematiek betreffende de conserverende aanslagen bij grensoverschrijding. Niet alleen op het gebied van aanmerkelijk belang, maar ook op het gebied van pensioen en lijfrente. Door dit arrest voelde de Nederlandse overheid zich gedwongen tot het aanpassen van de wetgeving. Zie paragraaf 5.2.4.2.1.