De strafbaarstelling van arbeidsuitbuiting in Nederland (SteR nr. 39) 2018/3.5.2:3.5.2 Mensensmokkel (art. 197a Sr), werkverschaffing illegalen (art. 197b, c en d Sr), valsheid in geschrift (art. 225 Sr), nalaten verstrekken gegevens (art 227b Sr), vals reisdocument (art. 231 Sr), oplichting (art. 326 Sr), witwassen (art. 420bis – 420 ter Sr), belastingontduiking (art. 69 AWR)

De strafbaarstelling van arbeidsuitbuiting in Nederland (SteR nr. 39) 2018/3.5.2

3.5.2 Mensensmokkel (art. 197a Sr), werkverschaffing illegalen (art. 197b, c en d Sr), valsheid in geschrift (art. 225 Sr), nalaten verstrekken gegevens (art 227b Sr), vals reisdocument (art. 231 Sr), oplichting (art. 326 Sr), witwassen (art. 420bis – 420 ter Sr), belastingontduiking (art. 69 AWR)

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Mensensmokkel (artikel 197a Sr)

Mensensmokkel is een misdrijf gericht tegen het openbaar gezag. Dit gezag komt door smokkel in het geding aangezien dan mensen in de staat verblijven die daartoe niet gerechtigd zijn. Anders dan mensenhandel ziet de strafbaarstelling niet op de bescherming van het individu (hier de gesmokkelde), maar de bescherming van de belangen van de staat. Er hoeft bij smokkel dan ook helemaal niet vast te staan of de gesmokkelde vrijwillig dan wel onder dwang is meegegaan en of het oogmerk is gericht op uitbuiting. Het is voldoende indien iemand een ander behulpzaam is bij de toegang of doorreis door Nederland (of een van de andere landen genoemd in artikel 197a Sr) wetende of redelijkerwijs vermoedende dat deze toegang of doorreis wederrechtelijk is.

In de arbeidsuitbuitingszaken waarin slachtoffers illegaal naar Nederland zijn gehaald, is in bijna alle gevallen mensensmokkel cumulatief en in een enkel geval subsidiair ten laste gelegd.1Artikel 197a Sr kan als vangnetbepaling fungeren indien het illegaal werven wel bewezen verklaard kan worden (en dus de smokkel), maar de overige bestanddelen van artikel 273f Sr niet hard gemaakt kunnen worden.2

Werkverschaffing illegalen (artikelen 197b, -c en -d Sr)

Arbeidsuitbuiting kan samengaan met werkverschaffing aan illegalen.3 Net zoals mensensmokkel, betreffen de strafbaarstellingen in artikel 197b, -c en -d Sr misdrijven tegen het openbaar gezag. En anders dan mensenhandel gaat het niet om een misdrijf tegen de persoonlijke vrijheid. Er hoeft dus niet bewezen te worden dat de betreffende werknemer onvrijwillig arbeid verricht. Bewijs voor het in dienst nemen van een werknemer, wetende of redelijkerwijs vermoedende dat deze illegaal arbeid verricht, is voldoende. Tenlastelegging van werkverschaffing aan illegalen naast artikel 273f Sr kan van betekenis zijn als geen sterk bewijs voorhanden is dat de tewerkstelling een inperking is van de persoonlijke vrijheid van de werknemer, maar wel vaststaat dat de werknemer hier illegaal is en de werkgever dit wist of had moeten weten.4

Valsheid in geschrifte (artikel 225 Sr)

Arbeidsuitbuiting kan voorts gepaard gaan met valsheid in geschrift. Zo kunnen urenlijsten en loonstroken vals worden opgemaakt, waardoor de eventuele uitbuiting van werknemers wordt verhuld.5

Nalaten verstrekken gegevens (art 227b Sr)

De uitbuiting kan evenzo samengaan met het nalaten van het verstrekken van gegevens ter bevoordeling van de uitbuiter zelf of een ander. Zo oordeelt de Rechtbank Rotterdam in zijn vonnis van 21 januari 2016 dat verdachte naast mensenhandel schuldig is aan artikel 227b Sr omdat verdachte heeft nagelaten krachtens artikel 17 Wet werk en bijstand bij het College van Burgemeester en Wethouders door te geven dat hij maandelijks inkomsten ter zake huur en/of gebruik van het woonadres van verdachte heeft ontvangen, terwijl verdachte redelijkerwijs had moeten vermoeden dat die gegevens van belang waren voor de vaststelling van verdachtes recht op een bijstandsuitkering.6

Vals reisdocument (artikel 231 Sr)

In artikel 231 Sr wordt strafbaar gesteld het vervalsen of verstrekken dan wel ter beschikking stellen van een vals opgemaakt reisdocument of het voorhanden hebben en gebruik maken. Het is mogelijk dat een mensenhandelaar zelf gebruik maakt van een vals reisdocument. Ook kan het zijn dat de handelaar de slachtoffers van mensenhandel die illegaal in Nederland verblijven valse documenten verstrekt. De delicten kunnen dan cumulatief ten laste worden gelegd.7

Oplichting (artikel 326 Sr)

Mensenhandel kan daarnaast samengaan met oplichting. Een mensenhandelaar kan zijn slachtoffers bijvoorbeeld geld voor arbeid beloven en achteraf niet uitbetalen. Of de werkzaamheden kunnen van te voren in een mooi daglicht worden gesteld, terwijl het in feite om vervelend en zwaar werk gaat. De combinatie van mensenhandel en oplichting is in verschillende zaken terug te zien.8 In sommige zaken wordt daarbij vrijgesproken van mensenhandel, maar volgt wel een veroordeling voor oplichting.9

Witwassen (artikelen 420bis Sr - 420ter Sr)

De mensenhandelaar die het geld dat is verdiend met uitbuiting op een bankrekening stort, of daarvan goederen koopt, maakt zich schuldig aan witwassen. Indien hiervan een gewoonte wordt gemaakt, maakt hij zich schul- dig aan gewoontewitwassen. Ook dit delict kan cumulatief ten laste worden gelegd.10

Belastingontduiking (artikel 69 AWR)

Indien een uitbuiter het wederrechtelijk verkregen voordeel door arbeidsuitbuiting niet doorgeeft aan de belastingdienst, kan hij vervolgd worden voor belastingontduiking op grond van artikel 69 AWR.11

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.