5.6.3 Het lidmaatschap van een beroepsvereniging en/of certificerende instantie

Het lidmaatschap van een voor de beroepsgroep relevante organisatie zal bij de navolgende elementen van deskundigheid nog vaker worden genoemd. De reden hiervoor is dat sommige eisen die beroepsorganisaties stellen aan het (voortdurend) lidmaatschap, tevens elementen van deskundigheid zijn. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan vakinhoudelijke kennis, ervaring en permanente educatie.1 Beroeps- en brancheorganisaties kunnen dus een rol spelen bij de borging van sommige elementen van deskundigheid.

Daarnaast is het lidmaatschap van een relevante beroepsorganisatie an sich een element van deskundigheid. Ten eerste toont het lidmaatschap dat de deskundige zichtbaar is voor en betrokken is met vakgenoten. Ten tweede zijn ingeschrevenen dikwijls onderworpen aan een gedragscode en (onafhankelijke) tuchtrechtspraak. Hetgeen betekent dat ingeschrevenen ter verantwoording kunnen worden geroepen voor hun handelen of nalaten door de beroepsgroep. In de praktijk worden de relevante tuchtcolleges regelmatig geconfronteerd met klachten jegens bijvoorbeeld een taxateur die is opgetreden als (onafhankelijke) deskundige in opdracht van een bestuursorgaan of een rechtbank.2 Dergelijke klachten worden ook wel gehonoreerd.3 Op het gebied van de schijn van partijdigheid leggen de tuchtcolleges de lat soms zelfs hoger dan de rechter.4

De relevante beroepsvereniging en/of certificerende instantie is anders voor de juridische dan voor de taxatietechnische leden van de adviescommissies. Uitgaande van een driekoppige adviescommissie zal in het onteigeningsrecht de voorzitter advocaat zijn, actief in het onteigeningsrecht of aanverwant rechtsgebied. De Vereniging voor Onteigenings-Advocaten (hierna: VOA)5 is voor hen de relevante – en naar mijn mening noodzakelijke – beroepsvereniging. Het lidmaatschap van de Vereniging voor Onteigeningsrecht (hierna: VvOR)6 kan als aanvullend worden beschouwd. Voor de voorzitter en/of enig lid van de nadeelcompensatiecommissie bestaat er niet een afgebakende beroepsvereniging. ‘Nadeelcompensatieadviseur’ of ‘planschadedeskundige’ zijn ook geen beschermd beroep of beschermde titel. Net als de voorzitter van de onteigeningscommissie zullen ook zij echter vaak advocaat, althans jurist zijn. Indien de nadeelcompensatieadviseur tevens advocaat is, is daarmee ook meteen het vangnet qua beroepsvereniging gegeven. Advocaten zijn van rechtswege onderworpen aan allerhande wet- en regelgeving en aan een eigen tuchtrechtspraak. Er is mij overigens geen jurisprudentie van de advocatentuchtrechter bekend over het optreden van een advocaat als gerechtelijk deskundige.7

Overige leden van de onteigeningscommissie zullen, net als veel overige leden van schadebeoordelingscommissies in het nadeelcompensatie- en planschaderecht dikwijls rentmeester en/of taxateur van onroerend goed zijn.8 Voor deze deskundigen is sinds 1 januari 2016 het Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (hierna: NRVT)9 operationeel. Voorheen was er een veelheid aan verschillende beroepsorganisaties en certificerende instanties waar een taxateur van onroerend goed zich kon laten inschrijven.10 Dat kwam de overzichtelijkheid en uniformiteit niet ten goede. De verschillende organisaties hebben tezamen met toezichthouders AFM en DNB derhalve de koppen bij elkaar gestoken en op 31 december 2014 het NRVT opgericht.11 Het NRVT is een certificerende instantie met als doel het bevorderen van de professionalisering, kwaliteit en transparantie van de vastgoedtaxateur. Daartoe beheert het NRVT een centraal register van vastgoedtaxateurs. Ingeschrevenen mogen de titel Register-Taxateur (RT) voeren. Door de oprichting van het NRVT hebben de overige certificerende instanties hun koers gewijzigd of aan belang ingeboet.12 Aan twee beroepsverenigingen komt nog wel aanvullende betekenis toe omdat zij een eigen gedragscode en tuchtrecht kennen.13 Dit zijn de Nederlandse Vereniging van Rentmeesters (hierna: NVR)14 en de Nederlandse Coöperatieve Vereniging van Makelaars en Taxateurs (hierna: NVM).15