Bedrijfswaarde (FM nr. 83) 1997/3.3.1.1:3.3.1.1 Realiteitszin

Bedrijfswaarde (FM nr. 83) 1997/3.3.1.1

3.3.1.1 Realiteitszin

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Ten behoeve van het verkrijgen van een goed inzicht in het begrip 'goed koopmansgebruik' wordt één voor één stilgestaan bij bovengenoemde drie kenmerken, te beginnen met de realiteitszin. De volgende eisen zijn hieraan te stellen1:

1.

de wijze van winstbepaling moet waarborgen bevatten tegen willekeurige winstverschuivingen;

2.

de winst van een bepaald jaar mag slechts beïnvloed worden door gebeurtenissen die geheel of gedeeltelijk op dat jaar betrekking hebben;

3.

er moet rekening worden gehouden met de werkelijkheid, met veronachtzaming van juridische en andere constructies;

4.

er mag niet in twijfel worden getrokken wat zeker is en omgekeerd.

Het spreekt bijna voor zich dat binnen het hoofdbeginsel (het realiteitsbeginsel) steeds gezocht moet worden naar een evenwicht tussen de verschillende aspecten van de werkelijkheid: de realiteit van de betaling/ ontvangst, de juridische realiteit en de realiteit van de band met het jaar. Caanen stelt terecht2 dat in het realiteitsbeginsel alle baten en lasten centraal dienen te staan die in overeenstemming zijn met de werkelijkheid en in de daarvoor in aanmerking komende periode(n) tot uitdrukking moeten komen. Hij gaat er dus vanuit dat bij de jaar-winstbepaling, de realiteit van de band met het jaar van een hogere orde is dan de realiteit van de betaling.

Binnen het begrip goed koopmansgebruik komt volgens Caanen3 een allesoverheersende rol toe aan het realiteitsbeginsel. In zijn benadering is het realisatiebeginsel slechts zijdelings van betekenis. Uitsluitend het wachten met het verantwoorden van baten tot het moment van realisatie, is volgens hem4 aan te merken als een aspect van het realisatiebeginsel. Andere aspecten zoals het in aanmerking nemen van te verwachten verliezen hebben louter te maken met het realiteitsbeginsel.

Een vergelijkbare mening over het realisatiebeginsel huldigen Mobach/ Sinevis5. In hun ogen heeft de leer inzake het moment van realisatie van de fiscale jaarwinst de strekking winstverschuivingen door de ondernemer tegen te gaan. Anderzijds kan het realisatiebeginsel gezien worden als een begrenzing van de voorzichtigheid. Daarbij baseert men zich met name op de regel dat aan elk jaar de voordelen en lasten dienen te worden toegerekend die op dat jaar betrekking hebben6. Volgens Mobach/Sillevis7 houdt het realisatiebeginsel ook in dat ten laste van een bepaald jaar alleen die lasten mogen worden gebracht die ook in dat jaar veroorzaakt zijn8.

Overigens zij hier nog kortheidshalve opgemerkt dat de Hoge Raad9 ten aanzien van het moment van winstneming bij realisatie een keuzemoment onderscheidt. Winstneming dient verplicht plaats te vinden bij de eigendomsoverdracht van een zaak doch het is ook toegestaan dit te vervroegen tot het moment van het sluiten van de obligatoire overeenkomst.

Binnen 'goed koopmansgebruik' moet aan het element realiteitszin de meeste betekenis worden toegekend. Voorzichtigheid en eenvoud mogen dan wel niet van belang zijn ontbloot, de belastingheffing op winst uit onderneming dient zoveel mogelijk aan te sluiten bij winst voor zover die realiter is gemaakt. Daarbij past uitstel van winstneming indien deze nog niet is gerealiseerd en mag ook voorzichtigheid worden betracht. Maar dit alles met het oog op het aansluiten bij de realiteit.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.