Einde inhoudsopgave
Beheer van familievermogen door middel van certificering (AN nr. 185) 2024/2.4.11
2.4.11 Erfpacht en opstal
mr. A.M. Steegmans, datum 01-02-2024
- Datum
01-02-2024
- Auteur
mr. A.M. Steegmans
- JCDI
JCDI:ADS957994:1
- Vakgebied(en)
Personen- en familierecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
“Erfpacht is een zakelijk recht dat de erfpachter de bevoegdheid geeft eens anders onroerende zaak te houden en te gebruiken.” (art. 5:85 lid 1 BW). In art. 5:101 lid 1 BW is het recht van opstal omschreven als een zakelijk recht om in, op of boven een onroerende zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben of te verkrijgen.
“Pacht is een overeenkomst waarbij de ene partij, de verpachter, zich verbindt aan de andere partij, de pachter, een onroerende zaak of een gedeelte daarvan in gebruik te verstrekken ter uitoefening van de landbouw en de pachter zich verbindt tot een tegenprestatie.” (Art. 7:311 BW.)
Van de beperkte rechten erfpacht en opstal kan alleen gebruikt worden gemaakt voor zover het vermogensbestanddeel een onroerende zaak betreft.1 Dat erfpacht eigenlijk alleen wordt genoemd bij landgoederen als vermogensbestanddeel is dan ook niet opmerkelijk. In een enkel interview wordt erfpacht nog genoemd voor onroerende zaken in het algemeen die zich in een familievermogen kunnen bevinden.
Erfpacht wordt ingezet in het kader van de continuïteit van het landgoed, en dan meer specifiek in het kader van het bijeenhouden van het landgoed. Door gronden, tijdelijk, in erfpacht uit te geven, blijft de onderliggende eigendom van het totale landgoed in handen van de rechthebbenden van het vermogen. De looptijd van de erfpacht kan variëren. In de interviews wordt voornamelijk gesproken over tijdelijke erfpacht en dat eeuwigdurende erfpacht in dit kader minder voorkomt. Ook wordt genoemd dat door middel van de canon inkomsten kunnen worden gegenereerd, wat één van de inkomstenbronnen kan zijn voor de instandhouding van het landgoed. Hetzelfde geldt voor het recht van opstal.
De combinatie van erfpacht en opstal wordt ook als mogelijkheid genoemd, waarbij bijvoorbeeld een stuk landbouwgrond in erfpacht wordt uitgegeven en ten behoeve van de bij dat stuk grond behorende boerderij een recht van opstal wordt gevestigd.
Tot slot wordt nog de mogelijkheid van hoeve gerelateerde erfpacht genoemd. De hoeve, waar een boerderij met land mee wordt bedoeld, is verpacht.2 Vervolgens verkrijgt de pachter een stuk naastgelegen grond die ook tot het totale landgoed behoort in erfpacht. De looptijd kan in dit geval aan de looptijd van de pacht gelijk worden gesteld. Een adviseur verwoordt de voordelen die volgens hem aan het gebruik van erfpacht verbonden zijn als volgt:
“Nou ja, waarom kies je voor erfpacht? Omdat je dus met een hele handige, of met een hele makkelijke transactie (…) heel veel kunt regelen. En dat het dus heel goed maatwerk kan zijn. En dat er weinig dwingendrechtelijke bepalingen in het erfpachtrecht zijn.”