1.4.1 De aansprakelijkheid van een bezitter van een opstal

Waarop ziet de indirecte vereniging van art. 3:3 lid 1 BW? Vast staat dat het niet ziet op zaken die op grond van art. 3:4 BW bestanddeel zijn van een andere (onroerende) (hoofd)zaak. De indirecte vereniging zou in dat geval een dode letter zijn. Bij bestanddeelvorming verliest het bestanddeel zijn zelfstandigheid en volgt het de hoofdzaak. Het bestanddeel wordt als het ware omvat door het onroerende karakter van de hoofdzaak. Voor deze situatie is geen aparte regeling nodig.

Onderzoek naar de herkomst van de indirecte vereniging van 3:3 BW leidt naar de Parlementaire Geschiedenis bij art. 6.3.2.7 (het huidige 6:174 BW): de aansprakelijkheid van de bezitter van een opstal. Maar dit keer, naar lid 4 van ontwerpartikel 6.3.2.7.1 Aanvankelijk luidde dit: ‘onder opstal wordt in dit artikel verstaan met de grond verenigde gebouwen en werken’.2 In de eindtekst werd hier de indirecte vereniging aan toegevoegd: ‘gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door vereniging met andere gebouwen of werken’. Over deze toevoeging is de Toelichting kort:

Uit deze enigszins cryptische formulering blijkt de reden achter de indirecte vereniging tweeledig te zijn: enerzijds wordt verwezen naar het arrest van de Hoge Raad d.d. 21 juni 1974 (Kraanbalkarrest). Daarnaast wordt de verruiming in het gewijzigd ontwerp van Boek 5 betreffende het opstalrecht genoemd.