Einde inhoudsopgave
Het schuldige geheugen? (SteR nr. 32) 2017/III.6.2.1.5
III.6.2.1.5 Conclusie artikel 8 lid 1 EVRM
mr. D.A.G. van Toor, datum 22-02-2017
- Datum
22-02-2017
- Auteur
mr. D.A.G. van Toor
- JCDI
JCDI:ADS456766:1
- Vakgebied(en)
Strafprocesrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
EHRM 16 april 2002, appl. no. 37971/97, r.o. 41 (Société Colas Est en anderen vs. Frankrijk): ‘the Court considers that the time has come to hold that in certain circumstances the rights guaranteed by Article 8 of the Convention may be construed as including the right to respect for a company's registered office, branches or other business premises’. Zie ook EHRM 16 oktober 2007, appl. no. 74336/01, r.o. 43 (Wieser & Bicos Beteiligungen GmbH vs. Oostenrijk).
Zie onder andere EHRM (GK) 4 december 2008, NJCM Bulletin 2009, 4, r.o. 95, m.nt. Van der Staak (S. & Marper vs. het Verenigd Koninkrijk) en EHRM (GK) 13 december 2012, appl. no. 39630/09, r.o. 248 (El-Masri vs. de voormalige Joegoslavische republiek Macedonië (FYROM)) en EHRM (GK) 12 november 2013, appl. no. 5786/08, r.o. 78 (Sö- derman vs. Zweden).
Vgl. concurring opinion van rechter Wojtyczek, punt 4 bij EHRM 13 januari 2015, appl. no. 61243/08 (Elberte vs. Letland).
Artikel 8 lid 1 EVRM beschermt de burger (en rechtspersonen1) tegen onrechtmatige inmenging in zijn privé- en familieleven, zijn woning en correspondentie. Artikel 8 EVRM heeft volgens het EHRM als essentieel doel het beschermen van de privacy van individuen tegen willekeurige inmenging door de autoriteiten.2 Het begrip privéleven is door mij voornamelijk als een persoonlijkheidsprivacy geconceptualiseerd. Het privéleven beslaat de ontwikkeling en uiting van de persoonlijke identiteit.3 Daardoor wordt burgers de mogelijkheid geboden autonoom te beslissen over de invulling, de kwaliteit van het privéleven. Eigenlijk komt het begrip familieleven voor een groot deel overeen met het begrip privéleven. Onder het familieleven valt voornamelijk de mogelijkheid om contact met familieleden te onderhouden. Sociale relaties vallen echter ook onder het begrip privéleven omdat de persoonlijke identiteit de sociale identiteit omvat. De onderdelen woning en correspondentie worden door het EHRM hoofdzakelijk vanuit een geheimhoudings- of afschermingsprincipe beschouwd. Onder ander het betreden of doorzoeken van de woning zonder toestemming, het uitzetten uit een woning en het openen, censureren en niet-bezorgen van correspondentie vallen onder de reikwijdte van het respect voor de woning en correspondentie.
Voor de toepassing voor dwangmiddelen en opsporingsmethoden zijn enkele onderdelen van het privé- en familieleven van belang en de bescherming van de woning en correspondentie. Omdat de bescherming van lichamelijke en geestelijke integriteit en informationele privacy onderdeel uitmaken van het concept privéleven, maken strafvorderlijke bevoegdheden die het lichaam en de geest van de verdachte als onderzoeksobject hebben een inbreuk op artikel 8 lid 1 EVRM. Elke bevoegdheid die informatie oplevert waarmee daarna een vervolghandeling wordt verricht (bijvoorbeeld opslaan) maakt een inbreuk op het privéleven. Strafvorderlijke bevoegdheden die contact met familieleden onmogelijk maken of ernstig beperken, zoals inbeslagname van een woning of reisdocumenten, maken een inbreuk op het familieleven. Een doorzoeking van woning of inbeslagname van correspondentie maken een inbreuk op de laatste twee privacyelementen uit artikel 8 lid EVRM.
Voor de toepassing van neurogeheugendetectie betekent dit dat de fixatie en het verkrijgen van een biologisch spoor (de hersenactiviteit) moeten worden getoetst aan het onderdeel lichamelijke integriteit van het concept privéleven. Ook de verkrijging van het cognitieve spoor valt onder het begrip privéleven. Omdat het gaat om het vaststellen van een herinnering, een cognitief proces, is de geestelijke of psychologische integriteit in het geding.