De intrekking van beschikkingen (SteR nr. 29) 2016/II.7.3.4:II.7.3.4 Overig

De intrekking van beschikkingen (SteR nr. 29) 2016/II.7.3.4

II.7.3.4 Overig

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De onschuldpresumptie is neergelegd in artikel 6 lid 2 EVRM en art. 48 lid 1 Handvest1 en komt er kort gezegd op neer dat iemand onschuldig is tot het moment dat zijn of haar schuld in rechte is komen vast te staan.2 Het EHRM heeft bepaald dat de onschuldpresumptie één van de elementen is van het recht op een fair trial, neergelegd in artikel 6 lid 1 EVRM.3 Volgens het EHRM is gehandeld in strijd met de onschuldpresumptie:

‘if a statement of a public official concerning a person charged with a criminal offence reflects an opinion that he is guilty before he has been proved so according to law’.4

Voldoende is dat ‘even in the absence of any formal finding, […] there is some reasoning to suggest that the official regards the accused as guilty’.5 Het bestuursorgaan moet dus bewijzen dat een overtreding is begaan.6 Een complicatie vormen de zogenaamde rechtsvermoedens, waarbij uit bepaalde feiten of omstandigheden wordt afgeleid dat een bepaalde overtreding is begaan, of dat een bepaalde persoon als overtreder moet worden aangemerkt.7 Het EHRM is van mening dat van dergelijke rechtsvermoedens gebruik mag worden gemaakt.8 Belangrijk is wel dat de verdachte tegenbewijs kan leveren teneinde de rechtsvermoedens te weerleggen.9

Nauw verwant met het vermoeden van onschuld is het nemo tenetur-beginsel. Hoewel dit beginsel niet expliciet is neergelegd in artikel 6 EVRM,10 wordt het, evenals de onschuldpresumptie, geacht deel uit te maken van het recht op een ‘fair trial’ als bedoeld in het eerste lid van artikel 6 EVRM.11 Op grond van het nemo tenetur-beginsel is een verdachte niet verplicht is bewijs tegen zichzelf te leveren.12 In het arrest Saunders t. Verenigd Koninkrijk13 heeft het EHRM geoordeeld dat het nemo tenetur-beginsel zich niet uitstrekt tot materiaal dat onder dwang van de verdachte wordt verkregen, maar onafhankelijk van de wil van de verdachte bestaat. Gedacht kan worden aan bepaalde in beslag genomen geschriften en monsters van ademlucht, bloed en urine. Voorts werd overwogen dat het nemo tenetur-beginsel en het zwijgrecht niet gelden ingeval sprake is van gegevensverzameling in het kader van toezicht op de naleving.14 Het zwijgrecht is dus beperkt tot de situatie waarin gegevens worden verzameld in het kader van het opleggen van een bestraffende sanctie.15 Pas dan kan immers worden gesproken van een charge in de zin van artikel 6 EVRM.16

Het onderscheid tussen herstel- en bestraffende sancties is voorts van belang wat betreft de mogelijkheid van cumulatie.17 Op grond van het beginsel van ne bis in idem mag iemand niet tweemaal worden gestraft voor hetzelfde feit. Dit beginsel is onder meer neergelegd in artikel 4 van het Zevende Protocol bij het EVRM en art. 50 van het Handvest.18 Het beginsel van ne bis in idem is ook neergelegd in artikel 14 lid 7 IVBPR. Ook kent de Awb enige bepalingen hieromtrent in de regeling van de bestuurlijke boete, te weten de artikelen 5:43 en 5:44 van die wet. In het kader van de intrekking van beschikkingen zijn deze artikelen echter niet van belang. Recent kwamen de hier genoemde beginselen aan bod in de rechtspraak omtrent het alcoholslotprogramma. Een verdachte stond terecht voor rijden onder invloed. Voorafgaand aan de strafprocedure was aan hem door het CBR reeds het alcoholslotprogramma opgelegd. Nu het alcoholslotprogramma volgens de Hoge Raad gekwalificeerd moest worden als een criminal charge, was het niet toegestaan om daarnaast over te gaan tot strafrechtelijke vervolging. Het OM werd daarom niet-ontvankelijk verklaard.19

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.