3.5.5 Erfgrensoverschrijdend bunkerrestant

In 2011 sprake het Hof Amsterdam zich uit over de vraag wie eigenaar was van een bunkerrestant dat zich uitstrekte over twee percelen (c.q. grondstukken).1 Oorspronkelijk strekte deze zich uit over een drietal percelen. De eigenaar van dit derde perceel brak het bunkerrestant echter omstreeks 1960 af tot aan de erfgrens. Hiermee ging tevens één van de twee officiële ingangen van de bunker verloren. Hierdoor was het bunkerrestant enkel nog toegankelijk via de behouden gebleven ingang op het eerste perceel. Ook was het nog toegankelijk via een schietgat dat tot nooduitgang was gemaakt en zich eveneens bevond op perceel 1. De erfgrens van perceel 1 en 2 loopt midden door het bunkerrestant. 5/8e deel ligt op perceel 1, ongeveer 3/8^e bevindt zich op perceel 2 en is verder niet verbonden met overige bebouwing op één der percelen. Het gehele bunkerrestant was in het verleden in gebruik geweest bij de (opvolgende) eigenaren van perceel 1. Het geschil betrof de vraag wie eigenaar is van het gedeelte van het bunkerrestant op perceel 2. De eigenaar van perceel 2 stelde dat er sprake was van gedeeld eigendom, terwijl de eigenaar van perceel 1 stelt door horizontale natrekking ex. art. 5:20 lid 1 sub e BW eigenaar te zijn van het gehele bunkerrestant, derhalve ook van het gedeelte dat zich bevindt op perceel 2.

De Rechtbank Utrecht honoreerde het beroep op horizontale natrekking.2 Naar het oordeel van de rechtbank brengt de omstandigheid dat beide ingangen gelegen zijn op perceel 1 met zich dat er sprake is van horizontale natrekking door het gedeelte van het bunkerrestant dat zich bevindt op perceel 1.3 Het oordeel van de rechtbank wordt in hoger beroep betwist.

Het hof oordeelt dat de enkele omstandigheid dat de ingang en de nooduitgang zich op perceel 1 bevonden, niet zonder meer horizontale natrekking rechtvaardigen en stelt: “Onderzocht moet worden of naar verkeersopvatting deze gevolgtrekking in het onderhavige geval gerechtvaardigd is.”4

Het hof oordeelt komt tot het oordeel dat verticale splitsing het meest voor de hand ligt, nu dit geen afbreuk doet aan enige eenheid van het bouwwerk. Volgens het hof kan niet gezegd worden dat het zwaartepunt van het bunkerrestant op een van de percelen rust, noch dat de bunker een functionele eenheid is. “Aangenomen dient derhalve te worden dat verticale splitsing geen afbreuk doet aan enige “eenheid” van het bouwwerk.”5

Uit de zojuist besproken arrest blijkt dat de vraag of een gebouw of werk zich leent voor verticale splitsing bepaald wordt aan de hand van de verkeersopvatting. Met andere woorden: aan de hand van de verkeersopvatting wordt bepaald of een grensoverschrijdend gedeelte van een gebouw of werk nagetrokken wordt door het overige gedeelte van dat gebouw of werk, of dat er op de erfgrens een verticale splitsing van het eigendomsrecht plaatsvindt.

Het kan echter ook zo zijn dat een bouwwerk zich uitstrekt tot over de erfgrens, maar er onduidelijkheid bestaat over de vraag door wélk grondstuk het grensoverschrijdend bouwwerk nagetrokken wordt.