4.1.4 WTO-overeenkomst

Na het sluiten van de GATT-overeenkomst in 1947 worden van september 1950 tot mei 1951 te Torquay, van januari 1956 tot begin mei 19561 en van 1964 tot 1967 (Kennedy Ronde) te Genève, en van 1973 tot 1979 te Tokio verdere tariefonderhandelingen gevoerd met als resultaat dat successievelijk handelsbelemmeringen worden weggenomen. De gedurende 1986-1994 gehouden Uruguay Ronde leidt tot de oprichting van de in feite al in 1947 gewenste WTO, met ingang van 1 januari 1995, en tot de General Agreement on Trade in Services (GATS), de meest belangrijke autonome ontwikkeling van internationale allure als GATT zelf in 1948. Precies 111 landen tekenen op 15 april 1994 in Marrakech (Marokko) de slotakte van de Uruguay Ronde: de ‘Agreement establishing the World Trade Organization’2, ongeveer twaalf jaar na de openingsverklaring van Punta del Este van 20 september 1986.3

De WTO-overeenkomst bevat een groot aantal vernieuwingen ten opzichte van de regels die vóór 1995 van kracht waren op basis van GATT 1947. De WTO is gericht op duurzame ontplooiing van vrij wereldhandelsverkeer door verlaging van douanerechten en afschaffing van andere handelsbelemmeringen op basis van wederkerigheid en onvoorwaardelijke meestbegunstiging: ‘With respect to customs duties and charges of any kind (...) any advantage (...) granted by any contracting party to any product originating in or destined for any other country shall be accorded immediately and unconditionally to the like product originating in or destined for the territories of all other contracting parties’.4 Het aangrijpingspunt van de WTO-regels wordt gevormd door de handelsrelaties tussen landen: ‘The WTO shall provide the common institutional framework for the conduct of trade relations among its Members in matters related to the agreements and associated legal instruments included in the Annexes to this agreement’.5

Deze WTO-doelen worden gerealiseerd door het organiseren van periodieke gezamenlijke tariefrondes tussen de verdragsluitende partijen bij de WTO, informatieverstrekking omtrent steunmaatregelen en geschillenbeslechting ten overstaan van de mondiale handelswereld inzake overtredingen van de WTO-overeenkomst.6 De WTO beoogt de wereldhandel te liberaliseren door het slechten van tariefmuren, het vaststellen van tariefbindingen en het garanderen van gelijke concurrentievoorwaarden voor de handel in goederen ongeacht hun herkomst. De WTO is zo van groot belang voor de vrije wereldhandel. Doelstelling is het beteugelen en voorkomen van protectionisme, thuismarktbescherming. Het is niet geoorloofd ter bescherming van de eigen thuismarkt en binnenlandse productiesectoren onderscheid te maken tussen eigen en elders geproduceerde goederen en tussen goederen die in het eigen land worden verkocht en die naar elders worden uitgevoerd.7