5.2.19 Vrijstellingen en andere differentiaties

De lidstaten mogen de in het accijnsregime bepaalde vrijstellingen en tariefdifferentiaties toepassen, mits die de goede werking van de interne markt niet schaden en niet tot concurrentieverstoringen leiden.1 Om toe te groeien naar nieuwe minimumtarieven of andere overeengekomen structuren of wanneer het om economische redenen gewenst is in tijdelijke afwijkingen te voorzien, biedt het accijnsregime bepaalde lidstaten gewenningsperioden en overgangsregelingen, meer bepaald om zich soepel te kunnen aanpassen aan de nieuwe communautaire verhoudingen en om negatieve neveneffecten, zoals aantastingen van prijsstabiliteiten te vermijden. Vrijstellingen worden alleen toegepast onder de voorwaarden, dat de mededinging niet significant mag worden verstoord, geen afbreuk wordt gedaan aan de goede werking van de interne markt en dat een juiste en eenvoudige toepassing kan worden gewaarborgd en fraude, ontwijking of misbruik wordt voorkomen.2 Met name voor energieproducten en elektriciteit geldt, dat bij gebreke van sterkere accijnsharmonisatie op gemeenschapsniveau, wegens een dreigende verslechtering van de internationale concurrentiepositie of op grond van sociale of milieuoverwegingen, het voortbestaan van bepaalde differentiaties een noodzaak kunnen blijken.3

Naar vaste rechtspraak van het HvJ EG behoren vrijstellingen en andere differentiaties strikt en restrictief te worden uitgelegd en toegepast. Vrijstellingen en tariefsdifferentiaties vormen immers afwijkingen van de algemene regels die borg staan voor de fundamentele communautaire beginselen van de goede werking van de interne markt.4

De lidstaten zijn gehouden jaarlijks naar de toestand op 1 januari en na elke wijziging van hun nationale wetgeving, de EC in kennis stellen van hun accijnstarieven. De lidstaten stellen de EC ook in kennis van de vrijstellingen, tariefsdifferentiaties, belastingverminderingen en teruggaafregelingen die zij op basis van de uitvoeringsrichtlijnen hebben ingesteld.5 Omdat dergelijke maatregelen staatssteun kunnen vormen, moeten deze in dat geval ook uit dien hoofde bij de EC worden aangemeld.6 Het verstrekken van informatie aan de EC op basis van de uitvoeringsrichtlijnen ontslaat de lidstaten niet van de meldplicht uit hoofde van het staatssteunregime7, noch van de meldplicht van de notificatierichtlijn.8 Op gezette tijden bestudeert de Raad aan de hand van verslagen van de EC de vrijstellingen, verlaagde tarieven en minimumaccijnsniveaus en schenkt daarbij aandacht aan mogelijke verstoringen van de mededinging, de goede werking van de interne markt, de reële waarde van de minimumaccijnsniveaus, concurrentieposities van het Europese bedrijfsleven in internationaal verband en de bredere doelstellingen van het EG-verdrag.9 Indien de EC van oordeel is dat vrijstellingen of verlagingen niet langer aanvaardbaar zijn, met name uit het oogpunt van eerlijke mededinging, verstoring van de goede werking van de interne markt, of het communautaire gezondheids-, milieu-, energie- en vervoersbeleid, dient zij bij de Raad passende voorstellen in, waarover hij vervolgens een besluit neemt.10