II.5.5.4.4 … door de kantonrechter

Op grond van art. 4:142 lid 1 derde zin BW kan erflater in zijn uiterste wilsbeschikking bepalen dat wanneer een benoemde executeur komt te ontbreken, de kantonrechter bevoegd is om op verzoek van een belanghebbende een vervanger te benoemen.1 Ook ten aanzien van deze ‘vervangende’ executeurs geldt dan dat zij niet door erflater in de uiterste wil, maar door een ander, namelijk de kantonrechter, worden bepaald/ benoemd. Enerzijds heeft erflater dus de ruimte om ten tijde van zijn overlijden nog geheel onbepaalde executeurs te laten benoemen indien de benoemde executeur komt te ontbreken, doch anderzijds houdt dit artikel eveneens een beperking in. Erflater kan immers enkel aan de kantonrechter de bevoegdheid verlenen om op verzoek van een belanghebbende, een vervanger te benoemen in het geval dat een benoemde executeur komt te ontbreken. Het gesloten stelsel van uiterste wilsbeschikkingen verhindert dat deze bevoegdheid kan worden verleend aan bijvoorbeeld een erfgenaam of goede vriend.

Voorts dient te worden gerealiseerd dat, alvorens we toekomen aan de mogelijkheid van vervanging, er reeds een executeur moet zijn benoemd en dat erflater uitdrukkelijk in zijn uiterste wil moet bepalen dat de kantonrechter bevoegd is om een vervangende executeur te benoemen op verzoek van een belanghebbende. Is deze mogelijkheid niet in de uiterste wil neergelegd, dan kan de kantonrechter niet op eigen houtje een executeur benoemen.2

In onderstaande paragraaf ga ik nader in op de zojuist genoemde beperking dat enkel de primaire executeur resp. de kantonrechter (gesloten stelsel) een executeur aan zich toe kan voegen of in de plaats kan stellen resp. als vervanger kan benoemen.