Afspraken en Aanspraken (SteR nr. 57) 2023/8.5.1:8.5.1 Nakoming of schadevergoeding?

Afspraken en Aanspraken (SteR nr. 57) 2023/8.5.1

8.5.1 Nakoming of schadevergoeding?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Indien sprake is van een eenzijdige toezegging over het aanwenden van privaatrechtelijke bevoegdheden, kan een benadeelde nakoming vorderen bij de civiele rechter.

Met betrekking tot een veroordeling tot nakoming van een eenzijdige toezegging, is eerder in dit hoofdstuk de casus van Albert Heijn beschreven,1 waarin de rechter de gemeente Tynaarlo veroordeelde tot privaatrechtelijke medewerking. Zolang de civiele rechter op grond van de rechtsmachtverdeling tussen de burgerlijke rechter en bestuursrechter een veroordeling tot nakoming kan uitspreken (omdat er geen bestuursrechtelijke bevoegdheden in het geding zijn) en hieraan geen zwaarder wegende belangen in de weg staan, is het kortom ‘gewoon’ mogelijk met succes nakoming te vorderen. Deze nakomingsvordering komt relatief weinig voor. De redenen daarvoor zijn mij op grond van de rechtspraak niet geheel duidelijk. Het kan in ieder geval zo zijn dat nakoming vanuit de benadeelde bezien niet langer wenselijk is (zoals de casus van de theatermanager2) en vaak is het zo dat overheidstoezeggingen zien op of samenhangen met de uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden zodat nakoming vorderen niet mogelijk is.

Ingeval de nakoming van een bevoegdhedenovereenkomst of eenzijdige toezegging strekt tot appellabele publiekrechtelijke besluitvorming of daarmee samenhangt, kan een overheid bij de civiele rechter slechts aansprakelijk worden gesteld wegens een toerekenbare tekortkoming in de nakomingsverplichting of een vordering uit onrechtmatige daad.3 Indien een overheid zich met succes kan beroepen op artikel 6:2 BW, artikel 6:248 BW, of artikel 6:258 BW om aan nakoming te ontkomen,4 resteert de burger evenzeer slechts een schadevergoedingsvordering.5

In dit hoofdstuk zijn onder andere de casus van Televerde BV, de verplaatsing van (de zelfstandige horecagelegenheid van) het attractiepark en de projectontwikkelaar die zich beriep op de samenwerkingsovereenkomst tot het bouwen van woningen aan de orde geweest als voorbeelden van een succesvolle vordering tot schadevergoeding.6

In de literatuur is meermaals opgemerkt dat het verkrijgen van schadevergoeding slechts in beperkte mate een bevredigend alternatief is voor nakoming.7 Een dergelijke teleurstelling zal vooral aanwezig zijn indien sprake is van een ongeclausuleerde, resultaatgerichte toezegging, maar een nadere belangenafweging uiteindelijk niet tot nakoming van die toezegging kan leiden. In dit verband valt te wijzen op de casus van de toezegging tot aanleg van een brug in verband met bereikbaarheid van de woning, waarin de burger uiteindelijk genoegen moest nemen met een schadevergoeding.8

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.