Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/14.4.4.3.2:14.4.4.3.2 Omstandigheden na het begaan van het beboetbare feit (ex nunc)

Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/14.4.4.3.2

14.4.4.3.2 Omstandigheden na het begaan van het beboetbare feit (ex nunc)

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Soms zijn bij de volle rechterlijke toetsing de omstandigheden ná het begaan van het beboetbare feit relevant, ook als deze afwijken van de omstandigheden zoals deze zich eerder voordeden.1 Het gaat daarbij vaak, maar niet uitsluitend,2 om financiële omstandigheden.3 Specifiek met betrekking tot financiële omstandigheden4 heeft de Hoge Raad aangegeven dat de rechter ex nunc moet toetsen (naar het moment van het nemen van de strafmaatbeslissing).5 Dat laat onverlet dat ook andere (persoonlijke) omstandigheden, zoals die zich voordoen ten tijde van het nemen van de strafmaatbeslissing, mee kunnen wegen.6 Wanneer de gezondheidstoestand van de boeteling zich na het opleggen van de boete ongunstig heeft ontwikkeld, kan de rechter daarin bijvoorbeeld aanleiding zien om (verder) te matigen.7 Ook het verbeterde aangiftegedrag ten aanzien van latere belastingjaren,8 een constructieve opstelling,9 het alsnog indienen van een aangifte10 of genomen maatregelen ter voorkoming van herhaling in de toekomst (zoals het inschakelen van een professionele gemachtigde),11 kunnen strafverminderend werken. Iets dergelijks doet zich voor wanneer een belastingplichtige weliswaar niet (meer) vrijwillig kon verbeteren, maar wel op constructieve wijze meewerkt aan het vaststellen van het juiste belastingbedrag.12 Zoals reeds is opgemerkt, houdt het BBBB uitdrukkelijk rekening met gedragingen van de belastingplichtige na het begaan van het beboetbare feit.13 Logischerwijs vindt de Staatssecretaris van Financiën het daarom terecht dat de rechter dat evenzeer doet.14

De Hoge Raad heeft in dit verband verder bepaald, dat (slechte) financiële omstandigheden niet buiten beschouwing mogen worden gelaten, enkel omdat zij hun oorzaak vinden in de met de boete samenhangende aanslagen. Ook de opvatting dat het ‘zakelijke’ karakter van bijvoorbeeld de loonbelasting en de omzetbelasting aan matiging in de weg zou staan, heeft de Hoge Raad verworpen.15 Datzelfde geldt voor de opvatting dat het bestaan van andere belastingschulden dan die, ter zake waarvan de boete is opgelegd, niet zou kunnen leiden tot matiging. De financiële positie van de boeteling wordt immers onder meer bepaald door al zijn (belasting)schulden. De precieze achtergrond of het precieze karakter van die schulden mag geen reden zijn om deze buiten beschouwing te laten bij de bepaling van de proportionaliteit van een boete (het zijn nu eenmaal draagkrachtbepalende elementen).16 In het verlengde hiervan is ook niet van belang dat de verslechterde financiële positie is veroorzaakt door (het aan het licht komen van) frauduleus gedrag van de boeteling zelf.17 Het voorschrift van par. 7 lid 9 BBBB, dat van een tegengestelde opvatting uit gaat, zal daarom voor de rechter geen stand houden.18

Uiteraard kunnen de (financiële) omstandigheden van de boeteling zich na de boeteoplegging of na een (eerste) rechterlijk oordeel over de hoogte van de boete ook in gunstige zin ontwikkelen. Het is denkbaar dat de rechter met die verbeterde situatie rekening houdt en dus tot een ander oordeel komt over de eerder – naar aanleiding van de destijds bestaande, slechtere omstandigheden – toegepaste matiging.19

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.